Please enable / Bitte aktiviere JavaScript!
Veuillez activer / Por favor activa el Javascript!
Rapitful Shqip

Bojkoto produktet e Serbisë

Bojkoto produktet e Serbisë

Dallohu me çka të duash, por mos u bëj mendjemadh!

Dallohu me çka të duash, por mos u bëj mendjemadh!

Kundërshto kë të duash, por mos e fyej askënd!

Hidhërohu si dhe sa të duash, por mos e lëndo askënd!

Vepro çfarë të duash, por mos e dëmto askënd!

Përshtati: Valdet Kamberi

Share/Bookmark
       
   

Një njeri i devotshëm

Një njeri i devotshëm, sa herë që e këshillonte djalin e tij, ia thoshte këto fjalë: A dëshiron të tregoj për një fuqi që nuk mposhtet kurrë?

Djali i përgjigjej: Po, si jo!

Prindi ia kthente: Mbështetu vetëm në Allahun.

Burimi: Valdet Kamberi

Share/Bookmark
       
   

Bëhu i butë por jo i...

“Bëhu i butë por jo i dobët (të të shkelin të tjerët), dhe bëhu i fortë por jo i vrazhdë (t'i shkelësh të tjerët).”
Shejh ibën Uthejmini, Allahu e mëshiroftë!

Share/Bookmark
       
   

Njerëzit mund ta shpallin dëshmor kë të duan

Njerëzit mund ta shpallin dëshmor kë të duan, edhe pse nesër do të dëshmojnë për çdo dëshmi të kësaj bote që i përkiste të vërtetës dhe gënjeshtrës. Ndërsa Zoti është Ai që e pranon dëshmor atë që duhet, atë që me të vërtetë kishte qenë dëshmitar i një ngjarjeje madhështore!

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Ummeti ynë ka më shumë nevojë për...

Ummeti ynë ka më shumë nevojë për dituri, thirrje, mësim dhe edukatë, sesa që ka nevojë për gjykatës.

Ndërsa sot fatkeqësisht kemi shumë pakë besimtarë që veprojnë si mësues, thirrës, edukatorë, ndërsa kemi shumë që veprojnë si gjykatës.

Burimi: Senad Ramadani

Share/Bookmark
       
   

Kur dëgjon fjalët e disa ligjëruesve në hutben e Xhumasë


Kur dëgjon fjalët e disa ligjëruesve në hutben e Xhumasë dhe në anën tjetër njeh realitetin e tyre, bie në atë pozitë që ta pyesësh veten:

A është Ai a pom bojn sytë !!!

Allahu na bëftë nga ata të cilët atë cka e flasin së pari vetë e praktikojnë.
Amin

Burimi: Senad Ramadani

Share/Bookmark
       
   

Pensionistët udhëtojnë falas me autobusët e Trafikut Urban

Pensionistët udhëtojnë falas me autobusët e Trafikut Urban

Nga java e ardhshme, pensionistët do të mund të udhëtojnë pa para me autobusët e linjës 3 dhe 4 të Trafikut Urban. Ky ka qenë premtim i kryetarit Shpend Ahmeti, i cili do të nis së funksionuari nga muaji i ardhshëm.

Ky premtim është konfirmuar në emisionin 038 të KTV-së, nga vet kryetari i komunës, Shpend Ahmeti.
Të moshuarit që udhëtojnë çdo mëngjes për në parkun e “Gërmisë” me linjën 4, kanë thënë se janë të lumtur që kryetari Ahmeti ka mbajtur premtimin dhe se do ishte mirë që rregulli në të ardhmen të vlejë edhe për linjat tjera.

E kjo mund të ndodh vetëm kur të bëhet riformatizimi i tërë Trafikut Urban, një prej premtimeve kryesore të kryetarit Ahmeti
Share/Bookmark
       
   

Përpara se të lavdërohet dikush prej kolltukut të pushtetit

Përpara se të lavdërohet dikush prej kolltukut të pushtetit se ata ishin që i zbuluan shqiptarët e Rekës së Epërme, duhet të turpërohen po të njëjtit njerëz për dëbimin e shqiptarëve prej trojeve të tyre dhe fashitjen e kulturës dhe historisë shqiptare përgjatë mbajtjes së pushtetit nga ana e tyre. Me qindëra shqiptarë ia mbathin prej vendlindjes si rrjedhojë e kushteve të rënda që i krijuan të pushtetshmit, ndërsa tani që zbuluan “ujin e ngrohtë” desh fluturuan, përkundër që edhe në këtë rast nuk janë të çiltër, ngaqë edhe ashtu vetë këta “shqiptarë” po e mohojnë kombësinë e tyre shqiptare. Sidoqoftë, shpresojmë t’i rikthehen natyrshmërisë së tyre!

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Epoka komuniste zyrtarisht perëndoi në vitin 1989

Epoka komuniste zyrtarisht perëndoi në vitin 1989, por jo edhe dinastia e komunistëve. Për këtë arsye, pas këtij viti nuk arritëm ta jetojmë asnjë epokë; nuk e shijuam kurrë komunizmin dhe demokracinë!

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Kur Vetvendosje...


Kur i rrotullojke VV kerret e EULEX-it, u qartshe, se shih çka po bajnë këta barabat. Sot qe çka na doli EULEX-i.

Kur i rrotullojke VV kamionat me mall Serbie, këqyrshe shtrembët. Sot miliardat vazhdojnë me i shkue ekonomisë së Serbisë, e cila i përdor kundër teje.

Kur e rrotullojke VV qytetin se negociatat s'bajnë, na u idhnojshe që po ta prishim teraqellëkun n'terasë të kafiqit. Sot Serbia hala zullimin s'ta ndalë.

Kur i rrotullojshin deputetët e VV-së dajak nëpër asfallt sa dojshin me e parandalue shitjen e KEDS, u bajshe kishe s'po sheh. Sot po të sillet dhoma kur po të vjen fatura e rrymës.

Kur i rrotullojke VV do tulla me i thye 2-3 xhama, që ti me i pa hajnat brenda institucioneve kah i vjedhin milionat, ti na shajshe qe po e dëmtojmë pronën publike, që nuk e ka tejkalue kurrë ma shume se 300-400 euro. Hajt, qe, 1000 euro. Qe bre edhe 5000. Sot qata hajna ta kanë bllokue shtetin.

Edhe sa fatkeqësi duhen me i ndodhë këtij vendi të shkretë, ma, të cilat VV i ka parashikue disa vjet ma parë, por ti i ke shti veshtë në lesh qatherë, e sot e vuen çdo gja që ka mujtë me u parandalue shumë moti? Plus hala me vazhdue me thanë që VV s'po i din gjanat? Ma, breh!

Pikërisht pse VV po i din këto gjana, po i parasheh edhe po ofron zgjidhje për çdo problem 4-5 vjet pa u paraqitë vetë problemi, ti ishe dashtë me e përbi qat krenari, me e gjuejtë qat inat në kantë të bërllogut, me i mbathë këpucët edhe me ardhë te zyra e VV-së, me u anëtarësue, edhe bashkë me punue pa u ndalë deri ta kfillim këtë vend.

Vetë s'kemi me mujtë as ti, as na.

Burimi: Fisnik Ismaili

Share/Bookmark
       
   

Gaspër Pali - Biografia

                                

Jeta e Gaspër Palit nuk qe thjesht një ekzistencë, por në radhë të parë një esencë. U lind në Shkodër, në një shtëpi dy katesh të lagjes Serreq, me 14 gusht 1916, kur në të gjitha pemët ndihej muzika e gjinkallave. Kur foshnja bënte rrugën e parë nga materniteti, nëpër kalldrëme trokiste djegaguri . . .

Nëna, Luçia – shtëpiake, ishte bijë e familjes Daberdaku. Babai Kola – çikërrimtar në rrënim e sipër, punonte në pazarin e Shkodrës. Bashkëshortët nxorrën në dritë plot 11 fëmijë, të fundmin Gasprin. Emri qe i përsëritur, mbasi vëllai i madh, që vdiq rreth të njëzetave quhej po ashtu.

I lindur më tepër në një komunitet, se sa në një familje, Gaspri u rrit me ndjenjën e respektit ndaj të tjerëve dhe me atë të përkujdesjes së të tjerëve ndaj tij.

Babai qytetar, ndonëse kishte për të ushqyer një ekip fëmijësh, u dha që të gjithëve arsim në vend e dy prej tyre (Zefit dhe Gasprit) edhe dije të thella në shkollimin e lartë jashtë shtetit.
Gaspri kreu shkëlqyeshëm filloren e pesë klasat e gjimnazit françeskan në qytetin e lindjes. Aty u dashurua pas muzikës, lëndë që e jepte At Martin Gjoka, ngritës i orkestrës frymore "Illyricum", ku Gaspri qe instrumentist flauti e më pas i trombës sibemol. Repertori i zgjedhur i partiturave: "Tango të famshme – Kumparsita – Plegaria – Xhelozia", që ruhet në shtëpinë e mbesës, Luçi Pali (Shantoja), dëshmon se ai e ka njohur mirë muzikën në përgjithësi e thellësisht atë që ekzekutonte me pasion. Shokë shkolle e pjesëtarë orkestre me Gasprin qenë muzikantët e talentuar Prenkë Jakova, Tonin Harapi, Simon Gjoni, Çesk Zadeja, si dhe dramaturgu Kolë Jakova, i cili kujton:
"Në vitin 1929, Martin Gjoka riorganizoi bandën e vjetër "Illyricum" dhe aty mora pjesë edhe unë (me klarinetë)".1
Tek ajo bandë Gaspri u mbrujt me kulturën e traditën e muzikës popullore dhe u njoh me disa pjesë të kompozitorëve të huaj. Me Prenkë Jakovën, në shtëpinë e tij, nëpërmjet disqeve të gramafonit apo të një radioje të vjetër, dëgjon muzikën e Shubertit, Puçinit, Hajdenit, Mozartit.

Në bankat e liceut françeskan ku drejtorë qenë Gjergj Fishta e Frano Kiri dhe mësues Anton Harapi, Bernardin Palaj, Justin Rrota, Marin Sirdani, apo lulja e inteligjencies së kohës; Gaspër Pali çan shtegun e vet poetik, që pesëmbëdhjetë vjeç, me dy sonete në sistemin metrik të kodifikuar si dhe me një vjershë "Djepi i vorfën" – ndikim nga poezia popullore qytetare. Me 4 mars 1933 përmes një eseje 4 faqesh, 17 vjeçari paraqet formimin e tij filozofik, në një apologji idealiste model: "Mbi natyrë të Zotit".

Me 11 korrik të atij viti Gaspër Pali me 16 shokë të liceut "Illyricum" themeloi Shoqninë "Djelmnia Antonjane" e njohur për vlerat e saj kulturore, fetare e atdhetare. Nga regjistri i mbledhjeve të para na kanë mbërritur 2 vargje, shkruar pranë firmës së Gaspër Palit:

"Në mes të tjerëve pa zjarr mbete".
"Në shpia derdhet veç ankim".
Përmes tyre liceisti pasqyronte plagët që kishte vendi ynë në ato vite. 2
Përballë shtëpisë së familjes Pali banonte këngëtari i mirënjohur popullor Kolë Gurashi që i gjinikoi të riut pasionin për mbledhjen e folklorit dhe studimin e tij. Asaj rruge Gaspri nuk do t`i ndahej edhe kur të afirmohej si shkrimtar.

Me 23 prill 1933, përmes modifikimit të Statutit Themeltar të Shtetit, shkollat private u mbyllën. Gaspri kaloi në degën klasike të Gjimnazit të Shtetit Shkodër, ku mori dëftesën e pjekurisë në seksionin e pranverës të vitit shkollor 1934-1935. Bankat qenë skrivania e lirikave të tij prekëse e njëkohësisht vendi ku mori vlerësimet dhe vërejtjet e dy Filipëve: Filip Ndocajt, shokut të klasës dhe Filip Fishtës, profesorit kompetent të letërsisë.

Një vëlla tre vite më i madh se Gaspri, Zefi, që po specializohej për mjek në Vjenë, e frymëzonte të ndiqte studimet e larta. Por me se? Rioshi kërkoi bursë shtetërore, por nuk iu dha. Boshllëkun e vitit shkollor 1935-1936, që e kaloi si i papunë, e mbushi disi me debutimin me 15 shkurt 1936, në revistën "Rilindja" të Korçës. Poezia "Natë shtregullash" ishte shkruar në varg të ç’lirshëm, si ai i disa poetëve të spikatur të atyre viteve, të cilët po sillnin njëkohësisht një formë dhe një përmbajtje të re në letrat shqipe.

Ky botim i suksesshëm jashtë Shkodrës, që e shndërroi Gaspër Kolë Palin në një emër të ri arti në atdhe, e nxiti familjen të bënte një sforcim, të tejkalonte për një çast gjendjen e pamundur ekonomike dhe ta regjistronte poetin e ri, në tetorin e 1936-ës, në Fakultetin e Letërsisë të Firences në Itali.

Gaspri ndoqi studimet për katër vite rresht në të njëjtën degë me shkrimtarin e ardhshëm Filip Ndocaj, me të cilin e lidhte një miqësi e kahershme qysh nga "Illyricum"-i. Në Firence ai shoqërohej me mjaft studentë bashkatdhetarë, që ia hiqnin paksa mallin e vendlindjes. Megjithatë vitet e arta studenteske ai do t`i quante mërgim . . . Gaspër Pali shkoi në qytetin e Dantes si poliglot. Ai dinte me themel, që nga liceu françeskan, greqishten e vjetër, latinishten, italishten. Gjermanishten e mësoi si autodidakt me ndihmën e të vëllait, Zefit, që më 1935 mbaroi studimet në mjekësi në Grac të Austrisë. Librat në gjuhë të huaja, që ende sot ndodhen në bibliotekën e familjes Shantoja dëshmojnë edhe përmes ndonjë shënimi të vogël të Gasprit, për formimin filologjik dhe për preferencat e tij letrare.
Sa mbërrin në Firence, në tetor e dhjetor 1936 Gaspri vendos lidhje me revistën shkodrane "Cirka", tani me stofin e mbledhësit dhe argumentuesit të folklorit, duke përdorur pseudonimin Gimi. Në janar të 1937 do të botojë aty një novelë folkloristike, "Plaka jonë" ku do të shfaqet me profilin e prozatorit.

Me 1 gusht 1937, kur vdiq Ndre Mjeda, Gaspri ishte me pushime në Shkodër. Rregullat kërkonin që për një klerik të thjeshtë varrimi të bëhej pa ceremoni. Por Gaspri me shokët antonjanë kërkuan trupin e Poetit. Atëherë edhe kisha jezuite u vesh me të zeza. Mes blerimit të gjetheve, në një nga kurorat, Gaspri kishte shkruar: "Universitarët – Mësuesit të vet". Kështu poeti nderonte MJESHTRIN.

Më 1938 nga Italia vendos lidhje me kryeqytetin shqiptar duke botuar novelën "Prangat e arta" në gazetën "Java". Ndërsa më 1940 brenda Firences do të botojë një poezi shqip, në revistën "Numero unico degli universitari albanesi".

Tri ngjarje tronditëse do ta plagosnin zemrën e poetit lirik. E para, pushtimi i atdheut nga gjuhëfolësit e po atij vendi ku ai po kulturohej. E dyta, dashuria fundtrishtuar me një vajzë siciliane, studenten Kleyde, që papritmas sëmuret rëndë. E treta, ndarja përfundimtare nga trumba, kur zbuloi përmes tingullit që i dilte nga mushkëritë, shenjat e para të TBC-së. Ishin gjithsesi tepër për një 23 vjeçar hollak dhe sentimental, që fliste gjithnjë me gjysmëton muzikor.

Ja si shfaqet shkrimtari Gaspër Pali, në një kujtim të 1937-ës, të letrarit të ri të asaj kohe Kolë Ashta:
"Më flet mbi letërsinë e re shqiptare, sidomos mbi veprat e Koliqit, të cilat e shtyjnë Palin kah një drejtim i ri letrar . . . Një turmë shkrimtarësh endet në mendën e tij . . . me nji hov të fuqishëm flet mbi shkrimtarët italianë të shekullit tonë.

Pirandello, D`Annunzio, Deledda, Verga, Fogazzaro ia shndrisnin shpirtin . . . Steinbek, Dostojevski, Zweig, Neuman, Proust, Wilde, Buck, Hamsun e sa të tjerë përpihen prej shpirtit t`etshëm qi lypë freskim".3
Le ta shohim këtë poet elegant në vargje dhe në paraqitje edhe përmes dëshmisë gojore, dhënë në Romë me 08. 11. 1999, të zonjës Itale Koka, fiorentine:
"Gaspër Palin e kam pasur shok kursi. Ishte i gjatë, brun, me flokë të lëmuar e tepër të zinj, që i shndrisnin mbi syze. Një dridhje e lehtë duarsh i vihej re kur niste të shkruante. Serioz, plot edukatë, i njerëzishëm. E donte natyrën dhe i pëlqente të bënte shetitje. I pëlqente të shkruante poezi dhe nganjëherë na i lexonte mua dhe burrit tim, Mikelit, që ishte student shqiptar e njëkohësisht shok i ngushtë i Gasprit. Shpesh vizitonim të tre muzetë, veçanërisht Galleria degli Uffizi. Gaspri dashurohej me gjërat e bukura si p.sh. panorama e Firences e parë nga Piazzale Michelangelo, urat e bukura mbi lumin Arno, gjërat antike, kishat artistike të restauruara dhe gjithça në to. Binte në kontemplacion me qiellin. Kur i thoshim mbrëmjeve: A pe ndonjë yll tjetër?, nuk fyhej. Mik i mirë! Megjithatë në bisedat e tij kishte diçka të trishtë . . ."

Në fillim të viti shkollor 1940 – 1941 Dr. Gaspër Pali u emërua profesor i shqipes në Gjimnazin e Shtetit Shkodër, ku afërsisht dy vite shkollore punoi me aftësi e zell. Revistat më në zë të kohës kërkojnë të thithin firmën e poetit dhe penën e kritikut letrar Gaspër Pali. Kështu drejtuesi i revistës "Shkëndija" në Tiranë, shkrimtari Ernest Koliqi, në hapësirën e një viti (shtator 1941 – qershor 1942) i boton tri poezi dhe një ese. "Hylli i Dritës" , sapo Gaspri kthehet në Shkodër, në shtator 1940 i boton një studim të gjërë mbi letërsinë e huaj. "Cirka" në nëntor 1941 boton broshurën 31 faqesh "Cordignano në gjyq para botës", ku Gaspri është bashkautor me një grup profesorësh të Gjimnazit të Shtetit Shkodër. Broshura qe shembull i një polemike shkencore dhe pati një jehonë të fortë në mbarë Shqipërinë e më tej.

Por ky bum intelektual-artistik nuk vazhdoi gjatë. Në gjysmë të dhjetorit 1941 Gaspri u sëmur për të mos u çuar nga shtrati. Më tepër lexon në pesë gjuhë. Poezinë e fundit e shkruan në spitalin e Tiranës me 2 shkurt 1942. As kujdesi i të vëllait, Zefit, doktor ftiziatër-rentgenolog s`mundi t`ia zgjasë jetën, që iu ndërpre, po në verë, po në Shkodër, me 21 korrik 1942, kur në të gjitha pemët përhapej gumëzhima e mbytur e gjinkallave.

Shuarja e yllit të Gaspër Palit pikëlloi veçanërisht kolegët e penës, që mbetën me një frymëzues më pak. Letrave shqipe iu përsërit si një skemë a si një makth vdekja e poetëve në rini. Kështu me Kolë Mirditën (Helenaun), kështu me Millosh Gjergj Nikollën (Migjenin) , kështu me Veli Stafën(Platonicusin), kështu me Gaspër Palin (Gimin), kështu . . .

"Kishte ndrrue jetë nji puntuer i letrave shqipe . . . nji zemër që kishte vuejtë thellë jetën".4 Kështu do ta përcillte në banesën e fundit një nxënës i tij.

"Një shpresë e gjallë i fiket letërsisë sonë. Nji lavrues i ri i dhanun me gjithë shpirt mbas letrave shqipe".5 Kështu do ta kujtonte vetëm mbas tre muajve në Romë, studenti (më vonë Profesori) Kolë Ashta.

Ndërsa në Mars 1944, Agron Libhova do ta përgjithësonte: "Flamurtarët e kanë jetën e shkurtë. Tue luftue ata bijnë".6
Të bëjnë përshtypje këto tre vlerësime menjëherë pas vdekjes, që janë më tepër realiste se sa panegjerike; në një kohë kur Gaspër Pali gjatë periudhës së tij të shkurtër krijuese (1931-1942) botoi gjithsej 13 krijime, 8 në prozë dhe vetëm 5 në poezi. Për të arritur tek epiteti "flamurtar" ndikoi patjetër edhe botimi i 5 vjershave të tjera tek revista "Fryma", 1944, nga vëllimi "Bisedë me vetvedin", që Gaspër Palit i mbeti në dorë si projekt. Por e vërteta rreth portretizimit të saktë të Gaspër Palit nga bashkëkohësit në gjalljen e tij a fill pas vdekjes, bërë në shtyp a në biseda të lira, është e thjeshtë. Ata kishin lexuar e komentuar edhe dorëshkrimet poetike të Gaspër Palit, pra bisedën e tij me vetveten e me të tjerët dhe kësisoj njihnin mirë bërthamën e saj rrezatuese. Tipik është rasti i shkrimtarit Filip Ndocaj, të cilit Gaspër Pali ia besoi dorëshkrimet përfundimtare të veprës së tij.

Pas vitit 1944, në ndryshim nga të eskomunikuarit e mëdhenj: Fishta, Konica, Prennushi, Palaj, Shantoja, Harapi, Koliqi, Haxhiademi etj., Gaspër Pali, ashtu pesimist dhe sentimental, figuron në tekstet shkollore për shkollat e mesme, si p.sh. "Histori e letërsisë shqipe" e Prof. Dh. S. Shuteriqit, Tiranë, 1960. Emri i përmendej në formën e zvogëluar, G. Pali. Por as edhe një vjershë e G. Palit nuk përfshihej në antologjinë letrare. Edhe pas botimit të 19 poezive të tij më 1959 nga shkrimtarët Nasho Jorgaqi e Filip Ndocaj në vëllimin "Hyjt mbi greminë" (ku 5 poezi të tjera nuk e kaluan dot provën e zjarrtë të censurës), gjendja nuk ndryshoi shumë. Përmendej me kujdes në "Histori e letërsisë shqiptare", Tiranë, 1983; jepej ndonjë leksion për të në kuadrin e poetëve minorë, në Universitetin Shtetëror të Tiranës, por vazhdonte të mos kishte as edhe një përfaqësim në antologjitë shkollore. Gjithsesi duhet thënë se vepra e Gaspër Pali u qëndroi gjithfarë revolucionarizimeve dhe luftërave klasore, jo me peshën ideologjike të saj, por me finesën estetike.

Dalja e vëllimit të hollë poetik më 1959 dhe ajo e përmbledhjes "Bisedë me vetvedin" më 2000 qenë një shërbim i madh për njohjen më të plotë të poetit Gaspër Pali jo veç nga bashkëkohësit, të cilët kishin një vizion të qartë, por në radhë të parë për brezat e rinj; të lexuesve, të shkrimtarëve, të studiuesve.

Personalitete të njohura të kulturës si Kolë Ashta (1942), Qemal Draçini (1945;1995-botim postum), Mark Gurakuqi (1966), Rinush Idrizi (1972), Gjergj Zheji (1988), Robert Elsie (1995), Robert Shvarc (1997), Perikli Jorgoni (2000) do t`i kushtojnë një vëmendje të posaçme Gaspër Palit në librat, studimet, artikujt apo intervistat, duke arritur majën në vlerësimin e argumentuar të Nasho Jorgaqit (2000): "Pionier i poezisë moderne shqiptare".7

Nëse jeta e poetit u mbyll brenda gjysmës së parë të shekullit të njëzetë, vepra e tij mbetet e hapur në shtrirjen e mijëvjeçarit të tretë.


Share/Bookmark
       
   

Ese: Në kërkim të vërtetës shkruar nga Gani Bytyçi

Nje dite vjeshte e njoha nje grua. Gjate nje udhetimi. Ashtu siç e kisha njohur dikur Loren, veçse atehere ishte pranvere. Jo, kete tjetren e kisha takuar para se te mirrja trenin. Me duket se e kisha shikuar pa dashje. Ndoshta edhe jo. Nuk jam fare i sigurt, ngase me jane ngaterruar kohet, stinet. Sidoqofte ajo kishte qeshur. I isha afruar dhe e kisha pyetur se perse qeshte. Me duket se keshtu kishte ndodhur. Keshtu me kishte ndodhur disa here kohet e fundit. Kur shihja njerez duke qeshur, kisha deshire te kuptoja se ku e gjenin ata motivin per te qeshur, ngase une kahere e kisha humbur kete ndjenje.

Ajo nuk e fliste gjuhen e atij qyteti. Me foli ne nje gjuhe tjeter. Edhe une, si ne enderr, u perpoqa t`i flisja ne gjuhen tjeter. Ne te vertete, ajo dy a tri here vetem e perseriti emrin e qytetit Z, per ku ishte nisur. I thashe se edhe une udhetoja per atje. Vertet isha nisur per ate qytet, sikur shkoja te kerkoja diçka qe e kisha humbur qysh ne antike. Ne tren u ngjitem se bashku. Ajo fliste tere kohen. Une nuk e di nese e degjoja ate apo Loren. Di vetem se ne te njejten kohe me flisnin dy veta. Nuk di nese ajo e kuptoi kete ndjenje timen apo jo. Me gjase me mori per dike qe me shume i pelqen te degjoje se sa te flase. Nuk di se ne ç`kohe, ndoshta kur une nuk isha fare i pranishem, ajo e kishte marre doren time dhe e mbante me te sajat dhe here e shtrengonte e here-here e perkedhelte. Une ndjeja nje ftohtesi te akullt. Kjo me kujtohet mire.
Ajo pati marramendje gjate udhetimit. Me gjase edhe u perpoq te flinte. Apo ashtu mu duk mua. Doren time e mbajti tere kohen me duart e saj. Kur arritem ne qytetin Z, ishte mbremje. Per kete jam fare i sigurt, ngase me saktesi degjoja paralajmerimin e orarit te nisjes dhe arritjes se trenave. Ajo me propozoi te shetisnim ne parkun perbri stacionit. S`di pse nuk e kundershtova. U nisa me te. Ajo perseri me zuri per dore. Sa me shume i afroheshim parkut, aq me shume ndjeja nje perhumbje tjeter. Prape nuk isha aty ku ndodhesha. Po as gjetiu nuk isha. Serish kisha tretur diku. Nuk e dija as vete se ku. Askund. Ate qe kerkoja tere kohen ishte te dija se ku ndodhesha. Nuk e di pse, sapo u futem ne park, ajo mori drejtimin e vendit ku nje here kisha qendruar me Loren. Aty kisha kaluar çaste te lumtura. Apo vetem me ishte dukur ashtu.
Edhe sot me behet se aty kishte mbetur gjithe pjesa e lumtur e jetes sime. Nuk di per ç`arsye ajo ndali vetem disa larg atij vendi. Dora zuri te me ftohej. Ftohtesia pastaj me hyri ne tere trupin. Hyri thelle ne brendesine time., me pushtoi te terin dhe me ktheu ne nje cope akulli. Me nuk ndieja asgje. Isha i paasnje ndjenje. Perseri nuk e dija se ku ndodhesha. Apo nuk isha askund. Lora me doli para sysh. Portreti i saj. Ajo, e tera, plot gjalleri. Per nje çast e ndjeva gjithe ngrohtesine dhe aromen e saj. Ate te flokeve dhe te qafes se saj, qe aq shume me pelqente dhe qe me mbetej per shume kohe, edhe kur Loren me nuk e kisha prane. Nuk di si me ka pare ajo tjetra. Apo s`me ka pare fare.ngase me duket sikur isha krejt i padukshe. Lora iku. M`u be se me puthi. Ndoshta edhe jo. Sidoqofte, puthjet e saj i ndjeja edhe kur ajo nuk me puthte.
Mu be se Lora, para se te ikte, me tha: Do me humbesh nje dite. Por, ajo nuk me tha se ne te vertete une do te humbja vetent ime. Ne dalje te parkut, tek nje porte e madhe dhe e vjeter hekuri, e pashe se isha vetem. Nuk e dija ne isha vetem apo me dyteshorin tim. Nuk e kuptoja se cili ishim, une apo ai – dyteshori im, ai qe me s`isha une. Apo isha une, dyteshori i vetvetes. Pata frike. Nuk e di nga se. U ktheva edhe nje here me veshtrim nga parku, sikur te kerkoja dike. Apo te kerkoja veten e mbetur atje qe prej kohesh. S`e kuptoja fare ne isha une ne dalje tek porta e madhe dhe e vjeter prej hekuri, apo kisha mbetur atje ne vendin me bar e gjethe, ku njehere isha i lumtur. Kalova rrugen perballe parkut pa asnje kujdes ndaj veturave qe kalonin me shpejtesi. Degjova disa here sirena automjetesh. Nuk ua vura veshin fare. Kur dola ne anen tjeter te rruges, mu be se dikush me therriste.

Atehere e kuptova se isha une. Jo qe isha une, por qe akoma e mbaja emrin tim dhe mund te pergjigjesha per te. Kete e kuptova. Por, pjesa tjeter imja, ajo e tera, me duket se kishte mbetur pa emer. Them pa emer, ngase vertet eshte e tille. Nuk di si ta quaj. Dashuri, apo dhembje. Disa here m`u keput frymemarrja. Ndjeva dhembje ne kraharor. Kisha dhe marramendje. Me gjase, ajo pjesa tjeter, qe tani po afrohej dhe donte te futej brenda meje, ishte vetem dhembja. Perseri pata frike. Desha te ikja diku. Nuk dija ku. U futa ne turmen e njerezve, qe leviznin si thnegla ne te gjitha anet e stacionit. Beja sikur prisja trenin qe do te me sillte dike. Ne te vertete, as prisja kend, as me priste kush. Dikur e pashe se stacioni gati ishte zbrazur nga njerezit. Verejta nje tren, ndoshta i fundit i asaj dite, qe ishte duke ikur diku. U futa ne te dhe zura vend ne korridor. Nuk shikova as pyeta se ku shkonte. Nuk doja te shkoja askund. Nuk isha as ne pritje te dikujt. Mbase kerkoja veten time te humbur.


Share/Bookmark
       
   

Ese : Rrugicat e Tiranës shkruar nga Kostandin Dhamo

Ende ka ne Tirane rrugica te ngushta me kalldrem dhe shtepi te uleta aneve, te cilat çdokush i ndertoi sipas trilleve te veta arkitekturore.Muret rrethues prej qerpiçi te oborreve jane te lyer me gelqere lebyrese dhe, persiper i mbrojne nga rrebeshet e shirave tjegullat me myshk dhe me nje bimesi te çuditshme si e shkretetirave, ku rreshqet ndonje mace syndezur, apo ku çukit ndonje gjel i fryre pendekuq si prush i dafurruar…

Neper telat e shtyllave elektrike qe pingulen pergjate rrugicave, ngecin ende balonat e kalamajve si re te harruara dhe, mblidhen ne çastin e mberritjes, apo te shtegtimit dallendyshet e hareshme, per te cilat, krahasimi me notat muzikore eshte aq i gjetur dhe i bukur sa, kot te perpiqesh te gjesh nje tjeter.
Po çatite ? Te purpurta dhe te pjerreta, me tjegullat qe valezojne e valezojne, aq sa po ta perqendrosh veshtrimin, te merren mendte, ato humbasin skajeve pas degeve te shtrira te pemeve, duke te nxitur plot fantazi te perfytyrosh vatrat e ngrohta, dhe odat gjithe lajle e lule te nenave te reja, me gjinj te gufuar…
Pastaj çezmat ne oborr qe rrjedhin pa pushim dhe çelin ne ajer ylbere, fiqte e lashte me tutje,qe i çukit bengu i pakapshem dhe i arte si dielli dhe hurmat qe mbeten deri ne dhjetor maje drureve te zhveshur dhe te nxire, dhe duken ne sfondin e gushepellumbte te qiellit si nje konstelacion qe i eshte afruar tokes! Pastaj lulet e kumbullave dhe te bajameve qe hidhen jashte avllise si dallget pertej bregut…

Por, ne keto rrugica te ngushta si intimiteti, drita dhe hija, qe ndahen prerazi nga njera – tjetra, jane nje dekor alegorik i perhershem, qe zhvendoset pa u kuptuar si akrepi i oreve, por nuk prishet dhe te frymezon amshim.

Nuk mund te linde dielli ne keto rrugica dhe te mos i gezohesh dites se re.Nuk mund te vije pranvera dhe te mos fergellohesh i prekur,nuk mund te rritet nje vajze, qe gjer dje quhej e vogel dhe ty, tek shtyn porten e rende te oborrit qe gervin dhimbshem te te mos percillet ne koke vargu fin:
O, u rrit goca, s’e ze jeleku…

Dhe pastaj, po te porta, apo te nje kafene,i permbytur nga rakia, apo tek te rreh diku gjoksin puhiza, te tjere vargje, kete here me festive, te shperthejne papermbajtshem:
Se ç’kendonin shtate bylbyla;
Kendonin dhe benin vere…

Vere trallisese dasmash me farfuri kengesh dhe xixellima shikimesh, me nuse te yllta, mbeshtjelle me fustanin e bardhe, qe derdhej si tallaz i shkumezuar, dasma me orizin kercites qe bresheronte mbi taksi gezueshem, dasma me gra mikpritese, qe rreshtoheshin gjer jashte ne rrugice, te veshura njelloj dhe qe buzeqeshnin ceremonialisht po njelloj, dasma,qe ne fund linin zbrazeti dhe shurdheri te paperballueshme…
Dhe vinte vjeshta dhe nuk mund te zverdhej, pa hedhur me pare fshehtas te nje dritare ca gjethe si letra te vonuara:

Ç’u deshirova te te shoh ty…

Ende ka ne Tirane rrugica te paprekura …

Ne perendim, guret radhe – radhe te kalldremeve perskuqin si rubinet e nje shege te hapur nga ekstaza e embelsise, pemet behen hije dhe zogjte flene, pjergullat shermendeperdhredhur si gershet i rende vajze, kthehen ne gravura, muret dhe dhomat ngjyrosen lehtas me nje roze sensuale. Ne perendim hapat ne rrugice kumbojne me thekshem, portat kercasin me trishtueshem, hena te trondit kur hapet si gonxhja, trendafilat mavijosen si gjaku i mpiksur, dhe gjembat shpojne me thershem…

Sheeet, ne perendim …

Une, qe e kam kaluar femijerine ne nje rrugice tiranase, futem here pas here midis tyre .Vetem.
Por, nje paraditeje fillimshtatori nisi nje shi i befte si ne maj, qe te ndalesha dhe te shihja qe nga streha e nje dyqani, nje rrugice te tille.Ishte shi i domosdoshem per nje veshtrim meditues dhe nostalgjik, madje ne nje film per keto rrugica, nese do te xhirohej ndonje dite te lume nje film per to, kur te mos jete ende perfundimisht vone, regjisorit te tij do t’i duhej enkas nje shi i tille regetites ne ekran, si velature, qe te jep idene e te parit me zor dhe sfumimit gjer ne zhdukje…

Me mua u futen me vrap nen strehen e dyqanit edhe dy mesuese te zhurmshme te nje shkolle aty prane.Ishin veshur ne menyre ekstravagante, ndoshta ngaqe venin ne shkolle ende per pune pergatitore dhe jo per te dhene mesim perpara nxenesve, por si ishin tashme ata, kalamajte e rrugicave ? Harroheshin ende, si ne dikur pas pellumbave qe i ngrinim ne qiell dhe shkriheshim kur ia rrembenim njeri – tjetrit ? A hipnin edhe ata maje pemeve, a i hanin frutat drejt e nga deget dhe, a i shihnin folete e sterqokave,te turtujve dhe te trishtilave fare nga afer ? Djersiteshin ata pas topit ne fushe, harroheshin pas lojerave dhe, a hynin ne klase, sapo binte zilja ?

Jo dhe, jo !

Keto rrugica tashme jane rrethuar rreptesisht nga pallatet e stermedhenj prej hekuri dhe betoni dhe, makinat pa fund qe leshohen gjithe histeri, a thua se i ndjek pas nje monster e frikshme jashtetokesore .
E pra binte shi dhe nje çast u err aq shume dhe u duk sikur ra nata para kohe nga nje defekt i rende astronomik, por qielli sakaq mori drite serish dhe, shiu i rrembyeshem gjithe gjemime dhe bubullima u perndrit si argjend.Nderkohe u formuan pellgjet e para, mu si ca sy te rishfaqur te njerezve te harruar.Gjethet dhe kalldremi shkelqenin sikur qeshnin, ndersa tjegullat nxirrnin avull si buket e sapodala nga furra.

Ah, rrugica vezulluese si imazhe endrre !

Tashme ju shoh per se largu si nepermjet nje kaleidoskopi dhe, ju dua siç duhet çdo gje qe humb !

Ka ende rrugica ne Tirane ….

Share/Bookmark
       
   

Ese: Nën qiellin e Mesdheut shkruar nga Arturo Perez Reverte

Eshte nje nate mesdhetare dhe e qete, toka nuk duket, me zhurmen e ujit fosforeshent ne vijen e varkes dhe profilin e sigurte te pemes dhe velave te ngritura qe lekundet ngadale ne qiellin plot me mijera yje. Nje prej atyre neteve ne te cilat nuk te vjen keq te mos e tymosesh, sepse do te ishte bukur ta ndizje nje cigare i mbeshtetur tek mbeshtetesja, prane timonit, me tre oret para teje ne fund te turnit te rojes, llampa e busulles qe ndriçon dobet orientimin lindje juglindje dhe larg, dritat e nje anije tregtare itinerari i se ciles te mbajti te palevizur nga radari dhe qe me ne fund largohet, duke te te lene te lire nga rreziku dhe duke te lene te gjithe detin dhe qiellin per veten tende.

Eshte nje nga ato nete ne te cilen ndodhesh ne bord prej pese ditesh egoiste qe duken njezet dhe gjithçka qe lidhet me token duket kaq larg, saqe nuk te intereson fare; dhe e kupton qe prej nje shekulli nuk degjon llogje radiosh, nuk lexon nje gazete, nuk shikon televizor, nuk te flasin per politike, as per korrupsion, nuk te thone e dini sesi eshte puna, por jeta vazhdon rrugetimin e saj dhe nuk ndodh absolutisht asgje, dhe e pyet veten se çfare mund te behet, ku dreqin gaboi njerezimi. Ne cilen gracke te mallkuar kemi rene te gjithe, ose na rrezuan dhe kush ishte ai i mallkuar i poshter qe perfitoi i pari prej saj.

Eshte nje prej atyre neteve kur zbret dhe pi nje kafe. Pastaj ngijtesh nga ringu me filxhanin e metalte te nxehte ne dore, nga nje rufitje tek tjetra shikon nga bashi dhe tek kopeshthi sheh Arushen e madhe; keshtu me instinkt pervijon nje vije imagjinare nga Merak-u tek Dubhe-u dhe me lart gjen Arushen e vogel dhe Yllin polar, te pandryshueshem prej tre mije vjetesh. Dhe gati beson tek zoti ndersa veshtron te gjitha ato drita dhe planete qe te vetem rrotullohen ngadale atje lart, ne kupen e erret dhe te ndriteshme qe shtrihet mbi lekundjet e lehta te pemes dhe njolles se çelur te veles. Orioni gjigand ndjek Demin, me Beteleguesen qe shndrin mbi krahet e Gjahtarit. Ne perendim ende mund te veshtrosh floknajen e Berenice-s dhe Altair-i ndriçon ne kostelacionin e Shqiponjes qe ne kete periudhe te vitit fluturon lart. Nese e mpreh shikimin, arrin edhe te dallosh aty prane mjellmen qe fluturon ne te djathten, ndersa ulet noton figura e vogel dhe e bukur e Delfinit.
Dhe midis dy Arushave, Dragoi qe pese mije vjet me pare ishte Ylli polar i adhuruar nga egjiptianet dhe pas 22.800 vjetesh – cikli i vet eshte 25.800 – do ta zevendesoje serisht ate aktualen dhe do te tregoje veriun gjeografik. Dhe keshtu gjate 15 minuteshit tend roje, ndersa shikon ate qiell ne dukje te patundur qe duket se tallet me shume gjera ketu poshte, te kujtohet se drita pershkon 300 mije km ne sekonde dhe Alrair-i, p.sh, qe po shikon ne kete çast eshte nje drite e nxjerre nga ylli 16 vjet me pare dhe ne kete ore mund te kete shperthyer ne hapesire dhe te mos ekzistoje me, megjithate do te vazhdosh ta shohesh atje lart edhe per disa vjet.

Dhe e kthen shikimin drejt yllit tend kryesor, Yllit polar – largesia e te cilit eshte 470 vjet drite dhe e kupton se po e llogarit rrugen dhe pozicionin ne baze te drites se dale nga nje yll ne fillim te shekullit te XVI te cilit iu deshen gati 5 shekuj qe te mberrinte deri tek ty. Si nje fantazme e dale nga varri per te te pare naten. Atehere provon nje marrjamendje te çuditeshme, sepse e kupton se asgje nuk mund te te garantoje ekzistencen e asaj qe sheh atje lart dhe ndoshta ne kete çast nje pafundesi gjerash kane ndryshuar, te vetem edhe planetet kane vdekur ose kane lindur te rinj prej tyre. Ne ate univers te gjere te duken qesharake dhe varfanjake 150 milione km qe e ndajne Token nga Dielli – Plutoni, pa shkuar larg, ndodhet 5.900 milione – ne sistemin tone meskin diellor.

Dhe mendon se pas atyre 22.800 vjetesh qe i duhen afrimit., Dragoi do ta zevendesoje Yllin polar ne veri, ndoshta ka shume mundesi qe ai yll do te tregoje gjeresine zero ne nje planet te vdekur qe do te vazhdoje te rrotullohet ne qetesi, tashme pa jete, ne vetmine e hapesires se pafund. Keshtu pi edhe nje gellenjke tjeter me kafe dhe thua : pa shih. Shume shekuj, shume mijera milione vjete me gjithe ate peshtjellim qe rrotullohet atje lart dhe ne ketu besojme se jemi dikushi, sepse ia dolem dhe ta çnderojme dhe ta mbushim me varre te parakohshem, me plastike dhe me peshtiresi copezen tone te gjithesise ne fare pak shekuj. Per me teper, duke pritur te shqetesuar qe nje fare politikani te dorehiqet apo jo, qe makina ngarkuese te na marre makinen ose te shohesh – na takon ne – se cilat bikine do te ekspozoje aktorja e vitit. Nuk e di nese atje lart ka jete inteligjente; por nese ka dhe nese na veshtrojne nga nje teleskop, po gajasen nga te qeshurat.

Perktheu: Arjan Th. Kallco

Share/Bookmark
       
   

Ese: Vjeshtë në Vjenë – shkruar nga Monika Stafa

Do te kisha dashur ta beja me heret, shume me shpejt se te gjitha kryeqytetet e Europes me pare. Por jo, mundesia me ish dhene tani. Tani kur gjysmen tjeter te lumit qe kalonte mes permes saj e kisha vizituar disa here, ne nje tjeter kryeqytet madheshtor. Isha ndalur mendueshem se kjo tallazitje e tij e shtruar ne mengjes a mund te kish qene po e njejta ne anen tjeter te saj. Ndoshta kurioziteti e kish glorifikuar, ndoshta pamundesia per ta prekur e kish tjetersuar ne perfytyrim, por nje gje ish e sigurt, Vjena tani do te ish mes meje dhe saj. Me Danubin ne mes, asgje s’do ish me e kriptuar si me pare. Mendja ma thosh, por jo te gjitha shqisat ishin njesh me te. Udhetimet e mia s’di pse i ndertoja me kete kryeqytet europian ne mendje. Ndoshta shenjat historike te qytetit me kishin mbetur ne heret ne kujtese kur endesha mes bukurive femerore te Sisit, princeshes se dinastise habsburgase dhe lojerave dashurore te saj, pasionit per artet dhe historine. Hajdit, vogelushes se delire dhe kembengulese qe me miresine e saj zbuti forcen nazike te plakut qe kish braktisur njerezine e qytetit prej lirise qe gjente ne alpet tiroleze apo valsit gjithmone ngjyre blu ne perfytyrimin tim te Shtrausit mendjemadh qe ma sillte Danubin perjetesisht perrallor te ngrohte dhe ne kete muaj te fundit vjeshte. Me ftese te Wave Network dhe European Info Center do te isha pjese e nje konference me titullin “Ending gender – based violence against Women and Children” qe organizohej ne Vjene nga nje rrjet i fuqishem organizata feministe. E kisha dyshuar pjesemarrjen ne te tilla konferencash me tema te tilla ku qe ne krye ke pranuar te vetedallohesh si gjini. Isha tallur pa hile ne kete tryeze grarishtesh sepse nuk mund ta pranoja qenesine ndryshe nga tjetri. Ne konceptin tim, por dhe te çdo qenie tjeter me mend kur ti e pranon dallimin ne forme ankese je autodiskriminuar. Ne Shqiperine e sotme eshte krejt e zakonshme, krijimi i komuniteteve mbi bazen e dallimit. Jane me dhjetera shoqatat kulturore te krijuara duke iu referuar krahines. Me dhjetera jane dhe ato qe i referohen dallimit etnokulturor. Duke pasur si kriter themelor dallimin jane krijuar dhe shume shoqata dhe grupime te grave te Shqiperise. Keto shoqata, te krijuara per t’u dhene mbeshtetje grave, per te kunderpeshuar pabarazine qe ekziston ne vend ne kete rrafsh, a kane ndonje anetar te ndryshem ne gjini? A ka ndonje shoqate grash ku bejne pjese dhe burra? Ose, me sakte, a ka ndonje te tille qe ua ka hequr dyshimin burrave se te jesh veprimtar ne nje shoqate grash per te drejtat e tyre nuk eshte diçka dytesore, por paresore? Kurre s’isha puqur me keto qurravitje grash te cilat i kisha perbuzur me deshire. Por ja, ftesa me erdh dhe duhet te gatitesha, mire fort madje dhe per te referuar gjendjen ne vendin tim, ne Shqiperine time. Ne fakt, tema eshte me e gjere se kaq. Nje bashkebisedim per te forcuar kapacitetet mes rrjeteve mbi eliminimin e dhunes ndaj grave dhe femijeve, njohjen e gjendjes aktuale te vendit nga vinte çdo e ftuar, si dhe perpjekjet qe beheshin per te luftuar kete fenomen perfshire gjithçka mban brenda dhe zyra qe ti perfaqeson. Nuk ka mangesi ne komunikim, te gjithe mendojne dhe shpjegojne se kjo eshte nje lufte e vjeter sa vete njerezimi. Por une s’mendoj keshtu, u thashe folesve, kur mora fjalen. Dokumentet te ardhur deri ne ditet tona sugjerojne se gjate nje gjysme milion vjetesh qeniet njerezore kane jetuar ne komunitete te vogla ku te dy sekset gezonin barazine dhe madje ku grate zinin ndoshta nje pozite me te larte se burrat. Ah, u hodh Irisi, koordinatorja e konferences, me syrin tim te pare e kisha quajtur nje mikpritese alla shqiptare, ti ke te drejte vazhdoi me tej, por ka nje gje ne kete mes. Nuk eshte se ne po ankohemi, se e shoh, shkeli syrin brunia vjeneze, qe e paske merak kete pune, ne thjesht po deshmojme perse lindi kjo histori ndryshe? Perse duhet te dhunohemi ne te gjitha format? Ose me sakte perse burrat kane kaq shume deshire te na nenshtrojne? Nga buron kjo force? A e keni pyetur veten? Na u kthye te gjithave me nje pyetje forcerisht shigjete, drejt e ne sy. Biseda kish marre liri ne trajektoren e saj dhe tani ate s’mund ta ktheje dot mbrapsht per t’iu referuar te dhenave burokratike qe me merzisnin sa here raportoheshin. Ishte momenti me i bukur qe po jetoja kete dite te pare vjeneze ne Kolpinghauz Wien Zentral, aty ku dhe po zhvilloheshin oret e punes ne lobimin e rrjeteve mes organizatave feministe kudo ne Europe. Biseda po gjeneronte deshire dhe frymezim per degjim.

Pa ndalese ne mes hodha syte drejt dritares. Nuk mund te rrija edhe me gjate. Valsi i Danubit dhe balerinat fluturake me qendronin si miza pas mjaltit ne koke. Duhet ta mbyllja diskutimin per gjithçka e kishim nisur. Neser do te lindte nje hore e re, s’di pse m’u shqiptua kaq lehtesisht kjo fjale, hora si Horet e malit apo si lajmesit e rinj te nje dite te re. Erresira po e perpinte madheshtine e qytetit e bashke me te, me kish hyre frika se mos rrezikoheshin çastet e mia magjike te shetitjes krah rrugeve te saj, karrocave te bukura te shtruara me te kuqen e kadifenjte apo dhe embeltoret ne shitoret anes Schönbrunnit me aromen e tyre te sheqerte. Çudi, kisha menduar kur kisha prere bileten e avionit, ja tani ne Vjenen e Sisit qe me ngulmimin per te thyer kufijte e kohes se saj e kapercyer ato ne fund te shek. 19, me kish bere ta enderroja kete metropol perandorak dhe po per kete liri, a diçka me shume, “per t’u perplasur” ne ide dhe mendime me ca vjeneze tipike ne sjellje dhe maniera. Zoti kisha lexuar diku, ve ne levizje ne jeten e njeriut ca ngjarje sa madheshtore aq dhe te ngaterruara edhe thjesht per te vene ne prove ca momente fatale ne jeten e njeriut qe kane te bejne me friken e se pamundures dhe ndoshta ne kete mes nxit forcen tek ai (njeriu) per t’u perkryer. E pa keto shetitje neper bote, pa keto takime me gjithfaresojsh te Europes se perbashkuar, qe rastet e perndritura m’i sillnin t’i zbuloja si nje djallushe gjuetie e pagabueshme, pa keto pamje groteske dhe madheshtore te nje qyteterimi hijerende dhe endacak nuk do te kisha mundur ta pershkruaja Danubin si nje bote te beshme por ne te njejten kohe te brishte si bardhesia e mermerte e supeve te statujave ne Schönbrunn. Ngado qe te hedhesh syte, e ne çdo hap kendej te lind nje mendim. Ky eshte kryeqyteti ku Lordi Rotshild u be ornitolog, nje Varburg historian arti, nje Kasirer filozof, nje Sason poet, te gjithe keta por dhe shume te tjere iu binden se njejtes shtyse te pavetedijshme per t’u çliruar prej asaj qe e pati tkurrur njerezimin, prej etheve te ftohta te pushtetit dhe parase dhe ndoshta prej kesaj shpjegohet dhe deshira e fshehte qe duke u lartesuar shpirterisht njeriu largohet nga ajo qe eshte nacionale, patriotike dhe folklorike e shkrihet ne ate qe eshte mbarenjerezore. Ajo qe me godet sa hedh hapin drejt rruges ne Innere Stadt te Vjenes qe do te thote ne pjesen e vjeter te saj, ne kerkim te muzeve te shumte e te munguar nga vendi ku une vija eshte lidhja ime si historiane me shume sesa si patriote, me armet e Skenderbeut. Skenderbeu eshte nje figure e rendesishme e historise se Shqiperise. Armet e tij kane qene subjekt i adhurimit mitik. Sipas legjendave, shpata e tij ishte aq e rende sa vetem krahu i tij mund ta mbante. Ajo paskesh qene kaq e mprehte sa mund ta priste nje burre nga koka ne bel me pak mundim dhe te priste nje gur te madh ne dysh me nje goditje te vetme. Nga te gjitha ato qe na kane mbetur prej Skenderbeut jane vetem kater objekte: dy shpata, nje helmete veneciane dhe nje liber lutjesh. Per armet e tij kishim mesuar (helmeta dhe shpatat) se ishin pjese ne Koleksionin e Armeve dhe Armaturave ne Neue Burg, pasi kishin kaluar ne duart e shume fisnikeve qe nga shekulli i 15 kur u sollen per here te pare nga Shqiperia nga gruaja e Skenderbeut, Donika Kastrioti. Ndersa libri i lutjeve me shpjeguan se eshte i arkivuar ne Shtepine Publikuese Shelley ne Çelsi. Njeheresh dhe vetvetiu m’u ndez mendimi se keto kujtime historike, keto pasuri te luajtshme jane te miat, gjithçka per te cilen po kerkoja shpjegim, po, m’u ndjene te ishin te miat, ne mos te miat, te vendit nga une vija, shqeva syte pa dashje ne heshtje. Por nuk jam e sigurt nese vertet kjo ka lidhje me fisnikerine te cilen me sa duket per nje çast e humba, apo me qendrimin qe duhet te mbash ndaj nje malli qe te perket. Diku kisha lexuar se prona jote eshte pasaporta jote, kaq e vlefshme dhe e rende behet ajo nder vite e shekuj. Kete nuk e them per ndonje kompleks perulesie, por se paku per sjelljen kanunore dhe te ligjshme qe çdo njeri me mendje te ndritur do ta kish ndaj tokes se vet, ndaj mallit te vet. Nen ze qesha me kete ide marroke qe sapo ia kisha dalluar vetes. Vetes, po dhe ndoshta çdo qenie tjeter njerezore. Ora kish shkuar buzembremjes. Ishin net te ftohta tani ne Vjene megjithese Tirana vazhdonte te jetonte nje vjeshte te vonuar. Hera–heres mberrinin shtjella te thikta ere sidomos ne brigjet e Danubit qe mundohesha t’i perballoja me koken lart, ndoshta si nje sfide per ate çka kisha gjetur dhe s’e kisha marre, ndoshta se nje tjeter dite e bukur me priste me gjithe mengjesin gri ne shestim te mendjes me kafene vjeneze afer, ndoshta se kisha shume vende te tjera per t’u tretur, ndoshta se gjithmone i besoj asaj qe do te vij te nesermen.
Ne nje bote e cila shkermoqet nga shastisja e shumices qe nuk merren vesh mes tyre dhe nga ana tjeter sheshon diversitetet ne nje rrafshim anonim, problemi qendror eshte ai i diversitetit qe nuk mohon por misheron, ne veçorine e vet njerezoren e te perbotshme. Ndaj une ne diten e dyte me koleget e mia si Natashen nga Maqedonia, Irisin nga Austria, Elenen nga Moldavia, Mamuken nga Gjeorgjia, Martinen nga Turqia, Dushanen nga Sllovakia, Natashen e dyte nga Mali i Zi, Ursulen nga Polonia, Ehen nga Estonia, Marine nga Portugalia apo dhe Arditen nga Kosova isha çuar gazplote dhe hareshem t’i njihja ato me shume dhe nepermjet tyre diçka me shume rreth gjuheve kulturalisht te ndryshme prej vendeve nga ato vinin. Kuvendimi me to nga ana kulturore ishte gjithe pasion dhe me nje mikpritje te hareshme. Ne i shtronim pyetje te shumta njera–tjetres mbi ate se çfare ndodh kur grupimet sociale krijojne rrjete te brendshme per vetembrojtje, pra, kur jeta e shoqerise sundohet prej organizatash te ngritura mbi bazen e dallimit. Dhe diskutantet ishin te mendimit se kjo eshte asgje me pak se nje veteveçim, qe eshte nje forme moderne e getoizimit. Sot p.sh. u tha aty mendohet qe edhe femijet me kufizime shqisore: ne shikim, ne degjim, te mos shkollohen me vete, por te marrin mesime ne shkollen me te afert perse atehere ne u dashkemi te vetedallohemi nepermjet ketyre organizatave simotra kudo ne bote? A nuk eshte ky nje rrjet i ndertuar saktesisht per nje lloj veteveçimi madje dhe te legalizuar? Te ftuarve “zonja” me gjithe keto diversitete kulturash natyrisht nuk mund t’ia merrje lehte miratimin ne gjithe sa u thane. Hija e rende e “te ndryshmit” nuk e erresonte aspak ngrohtesine e kendshme te takimit. Kafenete e Vjenes ishin te dashura dhe ne oret e mbremjes me ate qetesine e tyre habsburgiane, gjate bisedave, te cilat shpesh rendoheshin nga uni i gjithsecilit kulturalisht i ndryshem e qe po aty lehtesoheshin nga mundesia per te permendur kuriozitete historike dhe artistike te njerit qytet apo tjetrit, per te shperthyer ne shaka me nje kenaqesi dashamirese e per t’u dhene pas artit te madh te se qeshures. Me Irisin e vazhdova biseden time edhe jashte dyerve te Kolpinghaus Wien Zentral, atje dhe ku qendronim e referonim. Gazetarja qe me percjell Sisin kaq bukur, tha se patjeter kishte deshire ta degjonte edhe referenca te tjera lidhur me gruan dhe çfare ajo duhet te jete dhe u gajas mes shoqeve te saj. Jo duhet te jete, mezi ç’prita une te saktesoja, ne fakt çfare ajo eshte. S’ka per çfare lufton, çfare ajo duhet te kete ne ndergjegje dhe çfare ajo ka ne te vertete. Eja, shtoi ajo, po vazhdove keshtu s’do te te kuptojne. Eja drejt rruges ne Schönbrunn, ke qene ndonjehere atje? Jo, po pse bashke do ta bejme? Rrudha vetullat une, isha gatitur ta shijoja plotesisht vetem ate pjese mbremjeje. Por Irisi me sy te vegjel boje qielli nuk me ktheu pergjigje. Me sa duket, vetem sa e kisha menduar kete fraze. Kujdesi me tjetren ma kish penguar ta leshoja me qesendi. Ne biseden me Irisin e cila e çmoi miqesine time, vura re se pavaresisht jo ne dukje, vjenezja ruante te njejtin mendim ne ate çfare filozofikisht shkruhet dhe sekretohet per gruan. Une nuk mund ta pranoja se perse ajo gjithmone i meshonte fjales “sekretim”, “kodifikim”, “koduar gjenetikisht”, kur biseda afrohej ne nje pike qe dukej sikur ishim afer zgjidhjes se fjalekryqit apo shkodifikimit. Me buze ne gaz, e kenaqur pas te shumtave pyetje kembengulese te miat, ajo shpjegonte se burrat thone se te gjithe jetojne ne nje strukture familjare, ata vazhdojne ta konsiderojne amesine si nje zgjedhje personale qe grate bejne per kenaqesine e tyre dhe per te cilen as burrat dhe as shoqeria nuk duhet te quhen pergjegjese. Burrat, vazhdoi ajo, veprojne sikur vazhdimesia e races njerezore te mos ishte nje nevoje per te gjitha qeniet njerezore. U mendova gjate pas kesaj, deshira per t’i treguar botes njerezore se Po, ne jemi ne gjendje t’i bejme te gjitha, m’u ndez vrullshem. Por kjo aspak per t’u dalluar nga gjysma tjeter e jona, aspak ne gare me tjetrin. Ne konceptin tim te te menduarit, s’mund te pranoja garen me tjetrin, me te ndryshmin, me shoqen, shokun a te huajin sikur e kishim degjuar rendom ne familjet tona, ose fundja siç ndodh jo vetem ne gjinine njerezore, garen per te qene me i forte nga tjetri. Sepse sado ligji i xhungles eshte ligji i cili ka ekuilibruar biosferen e Tokes, gjenezen e saj, mendoj e besoj se kjo lufte e perjetshme mes llojit apo i te kundertave do ta kish ngurtesuar ate nga frika qe sjell ky çast i mbrapshte, bota do te ish dalldisur nga oret e lume te saj, nga vrull i brendshem dhe i papermbajtshem qe kjo gare sjell. Natyrisht kuraja per te rrezikuar duhet te fillonte nga vetja dhe ne nje gare me veten njeriu do te duhej se pari te fitonte garen me dashurine. Dashurine per veten dhe se dyti tjetrin. Por mbi te gjitha, dashurine per te zakonshmen dhe harmonine e çdo dite, e cila rrezaton te fytyrat e secilit nga gjysmat e njeri-tjetrit, te afte edhe pse pa deshire, per te perballuar kaosin e perbotshem apo ngjarjen e pazakonte. Ne e harrojme shpesh dashurine per ngrohtesine e se perditshmes, aftesine per t’u ndier te shperblyer dhe te lumtur per ate qe e ben te mahnitshme rrjedhjen e kohes: per te ndjerit, per te shetiturit, per te lexuarit, per te shkruarit, per te ndertuarit, per te folurit, per te darkuarit, per te dashuruarit, per te qenet miq. E kunderta sjell veç shpirtra te pakenaqur dhe meskine te cilet e kerkojne rremujen thjesht nga dashuria per rremujen, gezojne per çdo tension dhe per çdo fatkeqesi te vogel apo te madhe, duke u krijuar idene se po luajne nje rol mbreselenes. Jeta ne te vertete merr shpesh dalldine prej ketij meskiniteti impotent qe prodhon deshtime publike dhe individuale.
Ne Europe nuk ka asnje qytet tjeter ku deshira per kulture te ish aq e zjarrte sa ne Vjene. Ndoshta ngaqe prej shume shekujsh monarkia, Austria, as nuk ka shfaqur ambicie politike dhe as nuk pati njohur ndonje sukses te veçante ne nismat e veta ushtarake, krenaria habsburgase i qe kushtuar me forcen me te madhe deshires per te fituar epersine ne fushen e artit. Ketu shkelqeu mbare bota muzikore e te pavdekshmeve si Hajdeni dhe Mozarti, Bethoveni, Shubert, Brahms dhe Johan Shtraus dhe gjenialiteti i ketij qyteti te muzikes arriti te shkrije keto kontraste ne nje realitet te ri, ne nje fryme te re, ajo per te cilen çdokush ne çdo kend te globit do te kish dashur ta vizitonte nje here ne jete, era vjeneze me kafene e saj te mengjesit. Mikprites dhe me nje ndjenje te veçante dashamiresie, ky qytet edhe sot pret ne gjirin e vet forcat me diversitetin me te thiket kulturor. Thuhet per te se eshte po kaq i mire sa arrin te zbuse edhe drurin e shtrember te alpeve afer Tirolit, ndaj dhe pyjet aty jane aq te drejte. Jeta eshte kaq e embel ne kete atmosfere pajtimi shpirteror sa çdo banor i ri njehsohet shpejt me sjelljet e reja qe te afrojne me njerezine e ketushme. Rruges drejt pallateve te qemoçme te oborrit mbreteror te aristokracise rrefejne histori te gdhendura ne gur. Me pamjen e Hofburgut pas shpine, rremoja ne çanten time per harten e qytetit qe ua kisha rrembyer qe ne aeroport stjuardesave gjatoshe flokeverdhe. Ja tek jam, ketu mes Hofburgut qe pati jetuar breza te tere perandoresh dhe Shenbrunit te mbetur ne fund te jetes se tij si nje pallat pa perandor, me Glorieten afer, ndertesen e vogel magjike nga ku mund te tresesh shikimin larg e mpire nga dalldia qe syri i lodhur prej pallateve gjigante prej betoni andej dhe nga une vija, s’kish kurrfare faji qe s’i bindej komandes bio-mekanike. Me tej, me shenje, kisha nenvizuar Katedralen e Shen Stefanit. Ja, ja tek eshte, atje ku paten rene ne gjunje princerit aleate te krishterimit per t’i shprehur mirenjohjen Perendise qe i pati shpetuar prej turqve ne betejen e Vjenes ne shekullin e 17. Vjena ishte nje qytet me shije te holle. Aty ku kish banuar Cvajg, Frojdi, Leoppold, e ku Akademia e Arteve te Bukura qendronte ne kete periudhe e deri pas Krishtlindjeve hapur deri vone pas mesnate, nuk kish si te mos te kultivonte e te ta perkorte shijen edhe me shume. Sigurisht qe nuk ish e veshtire qe ta rimendoje edhe nje here kete dashuri te tyre per artin dhe historine kur i shihje te flisnin ne çdo cep rruge a kend lagjeje per çdo aspekt nga me te rendomtat ne jeten e personazheve te tyre te preferuar. Ne fakt, limontia jone politike, varferia e nje vendi qe dhunon te vetet çdo dite, nje njerezi qe di te ndjeke mire jeten jo vetem politike te lidereve te saj s’mund ta percjelle ndryshe kryeqytetin austriak. Me taksime qe rriten çdo dite, me provat ende te pazbardhura te ngjarjeve tronditese te 21 janarit, me refuzimin qe iu be statusit te vendit kandidat, zhurmat lebetitese qe le pas gjuha e urrejtjes se politikaneve shqiptare te vetmen aule te tyren, atje ku ende merren me nenat dhe motrat e tyre, me grate dhe shoqet e punes, ku shoqeria eshte ende nje shoqeri kusherinjsh ne rreth te pare te dyte e te trete, me ofshamat e atyre te pastreheve qe ngrysen netet e vitit te ri ne qiell te hapur, per shkak te nje ligi te ashtuquajtur te drejte kundrejt pronarit dhe te tjereve qe e dhunuan banesen ku kishin lene nje pjese djerse te jetes se vet ne arkat e shtetit, i cili ne fund i perbuzi si nazistet hebrenjte me yllin e verdhe ne gjoks. Me Irisin ne krah deshiroja shume te flisja qe vendi im te permiresohej, per te gjitha keto e te tjera nençeshtje per te cilat do te doja vertet te kisha nje premtim per perfillje. Ne nje kohe kur perpara gjithe kesaj morie hallesh, bota me te drejte ndien njefare frike, e voton kunder nesh per arsyet e veta, e besoj fort se Europa e qete qe nuk bie ne sy, e qe nuk ben ç’eshte e mundur per te merituar nje Nobel, por qe e ndien bashkimin si nje ngjarje pa dalldi dhe te shkrire ne prozen e reales, ka kohe qe tregon ndaj nesh nje fytyre me familjare qe fal siguri dhe qe jep garanci per te shpresuar ne nje te ardhme te pranueshme.

Burimi: Gazeta Shqip

Share/Bookmark
       
   

Ese – Durrësi, porta e Europës - shkruar nga Vladimir Shyti


Kur bie muzgu ne ate lagje, eshte ajo ore e bukur e dites kur i ke dhene fund gjumit te pasdites dhe perpara teje shtrihet nje mbremje me argetime dhe biseda. Ajo lagje duket krejt e zeze ne sfondin e qiellit dhe ne te gjitha sendet mbi toke. Qielli s’eshte i zymte, por i shndritshem si kujtimet e embla.

Te zymte e bejne rrugen ata qe varen pas koshave te plehrave, qofshin njerez me ngjyre e te tjere, qe i japin lagjes dramen tragjike te varferise se tejskajshme. Qente dhe macet rrugaçe qe u vijne nga pas dhe kerkojne se bashku ushqimin e jetes. Kembet e nje pijaneci qe ndal ne mes te rruges dhe u bertet shofereve te automjeteve qe u bien borive papushim, ku ne ate çast te keq ai ka pushuar se qeni.
Ai njeri pinte vetem per inat te realitetit, kurre me pare se kishin pare rruges te dehej. Nuk kishte patur, nuk ka, as do te kete shpirt me te delire se ai njeri ne ate lagje, por mjerimi po e dergon ne rrugen e ferrit. Dhe kjo rruge, ne dukje si lagjja e zezakeve te Zhorzh Simenonit, e donte te bukuren dhe ishte mistike. Shpirti i tyre del e merr perpjete, drejt shkelqimit te fundit te diellit ne perendim.

Ata njerez jo aq te persosur, me fytyra te vrara e shpine te perkulur, qe futen ne sherre dhe leshojne nga goja mallkime, vazhdojne te jetojne ne strehen e mbremjes. Pulebardhat varen me pertese drejt çerdheve te veta mbi kodrinen buze detit, qe atyre u kujton dhe u zgjon urine, e cila u kthen serish shpirtin e tyre nga qielli ne toke. U flasin qenve me fjale te ashpra, qe te largohen nga koshat; ata lehin, por zbythen te trembur e ngaterrohen nder kembet e kalimtareve. Rruga e ndyre, zbuluar vende-vende nga çakulli, po ashtu dhe nje kanal i madh, ku fle uji midis mbeturinave te lagjes, qe te mbyt nga nje ere e tmerrshme pocaqie, e ben mehallen te duket sikur jeton ne Boten e Trete.

Durresit, porte se vetme drejt Europes, ku kaluan me dhjetera kryetare bashkie e deputete, nuk iu degjuan asnjehere lutjet e te gjoreve qe jane shtrenguar te perleshen e te shkaterrojne njera-tjetren gjate rruges deri tek Perendia! Eshte e qarte, s’mund te behet nje shtet pa sunduar apo pa te sherbyer.
Te komandosh do te thote te marresh fryme lirisht. Por edhe ata te mjere arrijne te marrin fryme. Dhe ai me i fundit ne shkallen shoqerore, ka bashkeshorten dhe femijet e vet. Thelbesore eshte qe te kesh mundesi te inatosesh pa pasur te drejte e tjetri te te ktheje pergjigje. Eshte e nevojshme qe dikush do te thote fjalen e fundit.

Perndryshe, çdo arsyetim mund t’i kundervihej nje tjetri dhe do te behej lesh e li lagja dhe qyteti. Ndersa pushteti, perkundrazi, i zgjidh te gjitha. Na duhet edhe me shume kohe per ta kuptuar kete gje? Keshtu per shembull, sa kohe u duhet te pastrojne ate kanal qe sherben per largimin e ujerave te kodrinave?
Ne vend te hoteleve e moteleve, te ngrinin sikur edhe nje punishte apo fabrike, ku te punonin keta te mjere, nje kompleks pallatesh, ku te strehoheshin te pastrehet dhe te ndiheshin mire ne token e tyre meme. S’themi si ne kohet naive. Tashme jemi bere te vetedijshem.

Zevendesuam komunikatat me dialogun, por qe bie ne vesh te shurdhet. Politika duhet t’u sherbeje te gjitheve, edhe asaj lagjeje qe terhiqet zvarre neper kosha plehrash e qe punojne edhe ne te zeze me hope. Qyteti yne duhet te jete shembulli i se mires ketu dhe ne Ballkan. Rilindja detin po e ngjit lart, nje anije duket tutje ne horizont dhe lutemi te mos vonoje te vije ne brigjet tona.

Burimi: Gazeta Shekulli

Share/Bookmark
       
   

Ese – Gjurme - shkruar nga Melina Kabo

Çdo veprim apo mendim i yni le nje shenje si per te thene pergjithmone se ke ekzistuar dhe nuk mund te humbase nga vjetersia, por as ta fshije dashakeqesia, heshtja apo harresa. Ne çdo hap tonin informacione qe ngelen si gjurme te se shkuares vertetojne ate çka kemi bere ose ate qe donim te benim duke mos mundur ta realizojme. Krijohet keshtu nje memorie gjitheperfshirese, ku gjithkush s’mund te nderhyje, e askush s’mund ta harroje. Çdo gje regjistrohet per te mos humbur kurre, si per t’i vertetuar botes se ti ke ekzistuar fizikisht dhe shpirt, e do te vazhdosh te ekzistosh pergjithnje ne formen e perjetimeve qe ke krijuar e shkaktuar me pare. Kjo eshte kostoja e te ekzistuarit ne kete jete. Eshte gjurma jote qe deshmon te verteten kudo dhe kurdo here. Askush s’mund ta ndaloje te verteten te njihet, sepse ajo le gjurme te bardha qe nuk humbasin kurre. Eshte e pashprese tentativa per ta fshehur te verteten. Ajo ekziston perjetesisht ndersa ti, une, ne, perkohesisht. Ajo ngelet, ndersa ti, une, ai humbet dhe veç ajo mund deshmoje se ti ke qene diku, dikur.

Burimi: Gazeta Shqip
Share/Bookmark
       
   

Ese – Peshorja e jetës - shkruar nga Melina Kabo

Kur hyjme ne kete jete, zeme nje vend qe dikur i ka perkitur dikujt tjeter, apo secili nga ne sjell ne kete bote nje njesh te ri?! Shoqerojme nje mesazh per te mos humbur kurre?! Apo krijojme secili mesazhin tone?! Ingranohemi ne kete udhetim per te permbushur çdo funksion te saj?! Po ne jemi “ushtaret e jetes”! Idete tona praktikohen si rregulla qe gjithkush i vendos per te udhetuar sa me i sigurt, apo gjithkush e çdo gje ka nje kosto, ka nje harte rruge?! Ndaj ne mundohemi te gabojme sa me pak, por armiku i pashmangshem, “egoizmi” nuk na lejon te jemi perhere te vendosur ne rruge te drejte e te paster. E pikerisht ne kete pike gjithkush gabon. Ne mundohemi te mashtrojme me neglizhence apo pakujdesi ate, “peshoren e madhe” dhe decizive JETEN. Veprojme me ligesi dhe duam ta fshehim e ta zbukurojme ate me se miri. Arrijme te behemi te besueshem per syte e sinqerte e naiv, per shpirtrat qe pranojne miresine, por nuk ndodh te mos regjistrohen te gjitha e te mos peshohen thellesisht ne balancen e se vertetes. E ndaj çuditen keta “shpirtligj e ndjenjepakte”, si ka mundesi qe jeta eshte kaq e padrejte?! Jeta eshte e drejte dhe e ndriçuar mire ne çdo skute te saj, ndaj dhe dhurohet vetem nje here. Çdo çast i saj per te provuar deri ku arrin erresira e mendjes se kesaj qenie te quajtur njeri. Bota eshte e rrumbullaket per te gjithe, ne menyre qe kush e rrotullon fort per te rrezuar tjetrin harron se eshte edhe ai pjese e saj. Ajo rrotullohet per te gjithashtu. Pranoje veten siç je, dhe ti do te mund te jesh pjese e meshires se kesaj balance, por mos e mashtro veten se mund te dalesh kunder saj…

Burimi: Gazeta Shqip
Share/Bookmark
       
   

Ese: Një rreth - Melina Kabo


Nje jete e plote ose jo e tille pershkon nje rrugetim, te gjate ose te shkurter. Ka nje fillim dhe nje mbarim, here ndjek nje udhe pa krye, e here ndjek me motivin qe ndien dhe me inercine e mesuar nder breza. Ndodh qe rrugetimet nuk jane pjese e njera-tjetres, por ky eshte perceptimi yne. Çdo hallke e ketij misioni eshte pjese e nje rrethi qe na shoqeron kudo dhe ne çdo kohe. Ka nje rreth njerezish qe na krijojne ambientin formues. Ka nje te tille ne çastin e simbolizimit te dashurise e ndaj ka gjithmone nje te tille rreth, per te mos iu shmangur dot jetes, pasojave, pergjegjesive…

Ti i vjen qark per t’i kerkuar fundin dhe pa kuptuar e prek ate pafundesisht. Rruga drejt tij te ben te kuptosh se jeta ka ulje dhe ngritje. Ti prek fundin tend dhe me shume vrull takon majen tende kulmore dhe ti ende vazhdon e kerkon deri sa nje çast ti ndahesh prej saj dhe kupton se jeta eshte nje rreth pa fund… eshte vdekja ajo qe te shkeput ty nga ajo, jeta, ky rreth i shndritshem!

Burimi: Gazeta Shqip
Share/Bookmark
       
   

Top 6 Vitaminat për dimër


Vitaminat janë molekula unike që i duhen trupit tonë për të funksionuar.
Vitaminat janë molekula unike që i duhen trupit tonë për të funksionuar. Burimi kryesor i vitaminave është ushqimi, por, më shumë se 65% e popullatës në shumë vende të zhvilluara vuajnë nga mungesa e vitaminave kryesisht nga shkaku që konsumojnë shumë ushqime të procesuara, përderisa konsumi i frutave dhe perimeve është i ulët.
Vitamina A: Forco Sistemin e Imunitetit
Vitamina A është një faktor i rëndësishëm në mirëmbajtje të një sistemi imuniteti të shëndetshëm. Burimi ushqimor më i mirë me vitaminë A është mëlçia, por, ushqime tjera që kanë vitamina A janë gjiza, të verdhët e ves, qumështi dhe produktet e qumështit. Doza ditore e rekomanduar është 4000-5000 IU.
Vitamina B: Për Sistem Nervor të Shëndetshëm
Vitamina B luanë rol shumë të rëndësishëm në metabolizmin qelizor. Ajo ndihmon në mirëmbajtje të niveleve të glukozës nën kontroll dhe është jetësore për funksionin e mirëfilltë të qelizave nervore. Burimet më të rëndësishme me vitamina B janë, qumështi, peshku, vezët, ushqimet e detit, shparg, dhe orizi i kafët.
Zmbraps Gripin dhe Ftohjen me Vitamine C
Vitamina C jo vetëm që ndihmon në parandalimin e gripit dhe ftohjes duke forcuar imunitetin, por gjithashtu i bënë simptomat e ftohjes shumë më shumë të tolerueshme dhe më pak të ashpra. Vitamina C gjithashtu ka një rol të rëndësishëm në mirëmbajtjen e indeve lidhëse të shëndetshme, e gjithashtu edhe në shërimin e plagëve.
Burimi më i mirë me vitamine C janë frutat citrik si portokalli dhe limoni, speci kuq dhe i gjelbër, kivi , dredhëzat dhe patatet. Doza ditore e rekomanduar 60g.
Përtëriju Me Vitamine E
Vitamina E jo vetëm që të mbanë të shëndetshëm – duke mbrojtur membranën e qelizave ndihmon në parandalimin e goditjes, sulmit në zemër dhe kancerit, por gjithashtu ndihmon në zvogëlimin e shenjave të plakjes. Vitamina E gjendet në shumë ushqime: grurë, drithëra të plota, arra, sojë, fasule. Por, mos harro pjekja e tyre shkatërron pjesën më të madhe të Vitaminës E. Doza ditore e rekomanduar është 15 IU.
Vitamina K: Forco Eshtrat me Vitaminën K
Rolin më të madh që ka Vitamina K është në parandalim të mpiksjes së gjakut dhe shërim të plagëve. Hulumtimet e fundit tregojnë se Vitamina K është e domosdoshme për eshtra të forta dhe shëndetshme. Burimet më të mira me vitamine K janë perimet gjethe gjelbra si spinaqi, brokoli dhe lakra. Produktet e qumështit dhe mishi gjithashtu ofrojnë një sasi më të vogël të vitaminës K. Doza ditore e rekomanduar është 45-60 mcg për të rriturit.
Si Ti Marrësh Vitaminat
Më e mira mënyrë është ti marrësh përmes një diete mirë të balancuar duke përfshirë fruta dhe perime të freskëta gjatë vakteve (mëngjes, drek dhe dark), e gjithashtu duke zgjedhur ushqime nga drithëra të plota si dhe vaj ulliri, garanton që ju merrni vitaminat esenciale. Por, kur kjo nuk është e mundur atëherë të maresh multi vitaminoz.
Vitaminat Për Gra Shtatzëna dhe Për Fëmijë
Kur je shtatzëne edhe dieta më e mirë nuk mjafton për të ofruar të gjitha materiet ushqyese dhe vitaminat që ti dhe foshnja keni nevojë. Kjo është arsyeja pse është shumë me rëndësi që të merrni vitaminat e rekomanduara për gra shtatzëna. Disa vitamina, acidi folik (vitamina B) për shembull ndihmon në uljen e rrezikut të disa defekteve të lindjes kurse vitamina D ndihmon në zhvillim të eshtrave.
Zhvillimi i hershëm është aq i rëndësishëm në jetën e fëmijës tuaj dhe të sigurohesh që ata të marrin fillimin më të mirë të mundshëm në jetë do ju ndihmoj atyre të ndërtojnë eshtra, dhëmb, muskuj të fortë e gjithashtu aftësi kognitive.
Share/Bookmark
       
   

Si perfitohet plumbi me procesin e shkrirjes reduktuese (shëno reaksionin) ?

Si perfitohet plumbi me procesin e shkrirjes reduktuese (shëno reaksionin) ?

Ne procesin e shkrirjes reduktuese xehja e fërguar shkrihet me koks dhe shtues të tjerë në furra grykore në temperaturë 1100 – 1300 C.

Reduktimi kryhet me an te oksidit te karbonit (II) CO sipas reaksionit . PbO + CO ---> Pb + CO2
Share/Bookmark
       
   

Në cilat procese përfitohet plumbi ?

Në cilat procese përfitohet plumbi ?

Plumbi mund te perfitohet me procesin e shkrirjes reduktuese dhe me procesin e shkrirjes reaktive ose me reaksion.
Share/Bookmark
       
   

Për çfarë qëllimi bëhet fërgimi i xeheve sulfure dhe shëno reaksionin ?

Për çfarë qëllimi bëhet fërgimi i xeheve sulfure dhe shëno reaksionin ?

 Fërgimi bëhet me qëllim të mënjanohet sulfuri nga xehja sulfure në sasi më të madhe dhe të fitohet rediment sa ma i lartë i plumbit :

2PbS + 3O2 ---> 2PbO + 2SO2
Share/Bookmark
       
   

Si gjendet plumbi në natyrë dhe cilat janë xehet më të rëndësishme (formulat) ?

Si gjendet plumbi në natyrë dhe cilat janë xehet më të rëndësishme (formulat) ?

Plumbi nuk gjendet i lirë në natyrë por gjendet ne form të mineraleve të ndryshme.

Xeherori më i rëndësishëm i tij është galeniti PbS.

Në sasi me te vogla gjendet edhe ne formë të ceruzitit PbCO3,DHE ANGLEZITIT PbSO4.
Share/Bookmark
       
   

Çka është sulfati i bakrit dhe çfarë veprimi ka ?

Çka është sulfati i bakrit dhe çfarë veprimi ka ?

Eshte komponimi më i rëndësishëm i bakrit.

Kjo kripë e bakrit ka veprim si fungicid që ka qenë i njohur qysh nga fundi i shek XIX.Ky veprim bazohet ne atë se jonet e bakrit (II) bllokojn reaksionet enzimatike ne poret e kërpudhave. Në këtë mënyrë pengojn mbirjen e tyre.
Share/Bookmark
       
   

Si reagon bakri me acidin sulfurik (sheno reaksionin)?

Si reagon bakri me acidin sulfurik (sheno reaksionin)?

 Tretet ngadalë vetem kur eshte ne kontakt me oksigjenin e atmosferës:

 2Cu + 2H2SO4 + O2 ---> 2CuSO4 + 2H2O
Share/Bookmark
       
   

Si reagon bakri me acidin nitrik(sheno reaksionin)?

Si reagon bakri me acidin nitrik(sheno reaksionin)?

Me acidin nitrik tretet shpejt duke liruar oksid azoti

Cu + 4HNO3 ----> Cu(NO3)2 +2NO +2H2O
Share/Bookmark
       
   

Cilat janë vetitë e bakrit ?

 Bakri ne gjendje te paster ka ngjyrë të kuqërremtë të çelët. Ka temperaturë të shkrirjes 1083C dhe dendesitet 8,93 kg/m3(meterkub).Eshte mjaftë i fortë por më i butë se hekuri shumë i telëzueshëm dhe i petëzueshëm. Qëndrueshmëria kimike e bakrit rredh nga pozicioni i tij ne vargun elektrokimik te elementeve ku gjendet pas hidrogjenit.
Share/Bookmark
       
   

Cilat janë aliazhet e bakrit ?

Cilat janë aliazhet e bakrit ?

Aliazhet e tipit te bronzeve janë aliazhe te bakrit me kallajin.Aliazhet e bakrit te cilat permbajn zink dhe me pak se 78% baker quhen tungje.

Argjendi i ri eshte aliazh i bakrit nikelit e i zinkut.

Metalet kryesore me te cilat bakri formon aliazhe janë : Plumbi,zinku,kallaji,nikeli ,ari etj.
Share/Bookmark
       
   

Shkaqet dhe lehtësimi i bllokimit të hundëve tek fëmijët


 Shkaqet dhe lehtësimi i bllokimit të hundëve tek fëmijët

Herën e kaluar folëm për bllokimin e hundëve tek foshnjat e porsalindura, ndërsa në këtë pjesë flasim për taposjen e hundëve tek fëmijët më të rritur.

Nuk di juve, por një ndër makthet me të shpeshta me fëmijët e mi janë sekrecionet dhe taposja, apo hundëve të zëna, sepse pikërisht në këto momente nuk janë në gjendje të hanë, ose të marrin frymë ashtu si duhet ndaj qajnë gjatë pothuajse gjithë ditës. Pikërisht sot filluan fëmijët me hundë të taposura, ndaj tema e ditës mendova të jetë kjo situatë stresuese për të gjithë prindërit, sidomos ata për herë të parë.

Le të rendisim disa nga shkaqet dhe lehtësimet për hundët e zëna

Ftohja: hunda e zënë mund te jetë pasojë e Ftohjes së zakonshme, vetëm nëse ajo shoqërohet me dhimbje fyti, temperaturë, dhimbje gjoksi dhe kollë.

Gripi: hundët e mbyllura mund të shkaktohen infeksionet e gripit, nëse fëmija ka shenjat e ftohjes normale, por plus tyre shtohen dhe të përzierat, të vjellat dhe humbja e oreksit.

Alergjia: kur përveç hundëve të bllokuara fëmija ka kollë, sy të skuqur që mund të lotojnë.
Objekte të huaja: atëherë kur fëmija ynë nuk ka asnjë shqetësim tjetër dhe gëzon shëndet të plotë, duhet të kemi kujdes mos ka hyrë një objekt i jashtëm në mënyrë të paqëllimshme. Sigurohuni që të mos ketë ndodhur një gjë e tillë para se të shkoni tek mjeku ose pediatri.

Trajtimet që lehtësojnë hundët e zëna.

Pasi të marrim vesh, se çfarë e ka shkaktuar bllokimin e hundëve duhet të kemi parasysh një gjë të rëndësishme: moshën e fëmijës.

Nëse fëmija ynë është më i madh se 3muaj, mund të përdorim pa asnjë rrezik zbutës për koret dhe shkrirjen e gëlbazës.

Kujdes! Fëmijët nën 3muaj nuk u duhen dhënë ilaçe! Këshillohet të mbahet me të ngrohta dhe të presësh të shërohet natyrshëm.

Lehtësimet natyrale për hundët e zëna janë:
Ushqime të pasura me lëngje, jo vetëm ujë, por edhe supë e larmishme, lëng mishi...
Fëmija duhet të mbahet në ambient jo të thatë, dhe blini pompë të posaçme në farmaci ose dyqane te specializuara artikujsh foshnjorë, por shumë kujdes, të mos ushtrohet shumë presion, sepse mund të lëndojmë fëmijën. Merreni beben tuaj me vete ne banje mbylleni derën, uluni diku bashke me foshnjën dhe hapni rubinetin dushit apo te lavamanit. Rrini ulur bashke me foshnjën derisa te krijohet reja karakteristike e avullit ne ambientet e banjës. Avujt e ujit te nxehte kthehen ne një ilaç te vërtetë dhe përdoren si teknika për të çliruar dhe lehtësuar gëlbazën ne gjoks dhe kanalet e hundës së foshnjave. Gjithashtu merrni një gjethe menteje (nenexhiku) dhe me të provoni ti fërkoni pjesën poshtë hundës. Kjo bimë ka efekte të jashtëzakonshme kundër ftohjes, gripit, hundës së bllokuar dhe dhimbjes se fytit.
Nëse fëmija ka alergji, Asnjëherë me kokën tonë, Menjëherë tek pediatri, që të gjejë shkakun e alergjisë dhe më pas kurën e përshtatshme kundër alergjisë, ose ta mbajmë nën kontroll atë.
Shkaqet dhe lehtësimi i bllokimit të hundëve tek fëmijët
Share/Bookmark
       
   

Arrat i thonë “stop” rrudhave dhe shenjave të plakjes

Arrat i thonë “stop” rrudhave dhe shenjave të plakjes

Për të parandaluar rrudhat, diabetin dhe për të mos pasur humbje të kujtesës, mjekët këshillojnë që ne të konsumojmë arrat.

Në sajë të kërkimeve të ndryshme që janë kryer në këtë drejtim është vënë re se arra, ka një efekt mjaft të rëndësishëm për organizmin tonë.

Kërkuesit kanë vënë re se gratë që konsumonin 28 gramë arra dy herë në javë, ishin 24% më pak të rrezikuara për të zhvilluar diabetin.

Të mirat e tyre nuk kanë fund, pasi ato janë të pasura me vitamina B dhe me antioksidantë, të cilët e ruajnë lëkurën tuaj nga dëmtimi prej radikaleve të lira dhe parandalojnë rrudhat dhe shenjat e plakjes. Studiuesit janë marrë edhe me kontrollin emocional.

Ata kanë vënë re se personat që nuk hanin arra, vuanin nga humbje të mëdha në kujtesë, fizik dhe kontroll emocional.

Sipas rezultateve, vitamina E dhe flavanoidet tek arrat ndihmojnë në shkatërrimin e radikaleve të lira të dëmshme që shkaktojnë çmendurinë.
Share/Bookmark
       
   

Si të ushqeni lëkurën e fytyrës në kushte shtëpie

Si të ushqeni lëkurën e fytyrës në kushte shtëpie

Nëse jeni mërzitur me produktet kozmetike të cilat nuk japin efektin që ju dëshironi, zgjidhja do te është që ju të përgatisni diçka në kushtet shtëpiake.

Nëse dëshironi që të ushqeni lëkurën, një maskë do të ishte përdorimi i vezës dhe sheqeri pluhur. Maska në fjalë me dy produkte, bën që lëkura juaj të jetë e butë dhe e lëmuar, pa shpenzime.

Për këtë na duhen:
- 1 e bardhë veze
- 1 lugë gjelle sheqer pluhur.

Mënyra e përgatitjes:

Në fillim merrni një pjatë, hidhni të bardhën e vezës, rrihini mirë me anë të një piruni. Pastaj shtoni sheqerin, përzieni mirë dhe më pas mund të aplikoni maskën në fytyrë. Maskën lëreni të qëndrojë 10-15 minuta. Për ta hequr maskën mjafton të keni ujë të bollshëm. Më pas lyeni fytyrën me një krem me përbërës qumështi, që të marrë shkëlqimin e duhur.
Share/Bookmark
       
   

Nga rënia në peshë te hipertensioni, arsyet pse duhet të përdorni limonin

Nga rënia në peshë te hipertensioni, arsyet pse duhet të përdorni limonin

Lëngun e limonit duhet ta pini në mëngjes para ushqimit, sepse në këtë mënyrë do ta nxitni metabolizmin, ndërsa kaloritë nuk do të pozicionohen në zona kritike. Mirëpo, përveç te humbja në peshë, limoni ndihmon edhe te gjendjet serioze shëndetësore.

Përveç se është zgjidhje më e mirë nëse duam të largojmë etjen dhe të mposhtim temperaturat e larta, limoni ndihmon edhe te një gamë e gjerë sëmundjesh dhe problemesh shëndetësore.
Humbja në peshë
Me anë lëngut të limonit shumë më lehtë do t’i shkrini kilogramët e tepërt dhe do të pengoni grumbullimin e tyre në vendet kritike. Për rezultate më të mira, lëngun e limonit duhet ta pini në mëngjes para ushqimit.
Gurët biliarë
Rreth 80 për qind e gurëve biliarë përbëhen nga kolesteroli, i cili krijohet në rast se mëlçia ose fshika biliare nuk mund ta largojnë me sukses. Për shkak të mungesës së acideve biliare (që mund të vijë si pasojë e plakjes, stresit ose marrjes së barnave të caktuar), kontraksionet e fshikës mund të jenë të dobësuara. Në këtë mënyrë shpjegohet zbrazja e zvogëluar dhe e parregullt e lëngut biliar dhe mbetja e lëngut “të vjetër” biliar, i cili pastaj shtresohet në formë të gurëve kolesterolikë. Prandaj rekomandohet konsumimi i ushqimeve acidike përpara ushqimit, sepse ato mund ta imitojnë acidin biliar dhe e “inkurajon” fshikën biliare për tkurrje në mënyrë që të largojë gurët e vegjël. Prandaj, limoni është ushqim ideal për këtë!
Kollitja
Ky ushqim vepron si ekspektorans – nxit largimin e sekretit nga bronket, për këtë arsye limoni është i nevojshëm te ftohja dhe gripi. Për të lehtësuar kollitjen, pini limonadë ose priteni gjysmë limoni në copa të holla dhe qitni në një litër ujë së bashku me farat e lirit (që janë po ashtu ekspektoransë të njohur) dhe ngadalë lëreni të ziejë për 20 minuta, kullojeni dhe ftoheni me pakëz ujë.
Hipertensioni
Vitamina C nga një limon i vogël mund të shtojnë nivelin e oksidit nitrik, gaz i cili organizmit tonë i jep sinjal që të relaksohet dhe zgjerojë enët e gjakut. Po ashtu, lëngu i limonit u ngjan disa barnave të cilat përdoren për uljen e tensionit arterial – ACE inhibitorëve, sepse inhibon hormonin angistin në veshka (ky hormon rrit tensioni e gjakut duke ngushtuar enët e gjakut).
Infeksionet urinare
Ushqimi i pashëndetshëm i përkeqëson problemet me inflamacionin e fshikës urinare, sepse urina acidike vetëm sa i shton dhimbjet. Konsumoni lëng nga një gjysmë limoni, dy-tri herë në ditë. Limonin mund ta përdorni edhe si zëvendësim për uthull. Më i njohur është shfrytëzimi i limonit në specialitetet e peshkut. Lëngu i limonit në sallatën e pemëve jep shije të veçantë.
Share/Bookmark
       
   

Dieta, ja ushqimet që mund t’iu prishin punë

Dieta, ja ushqimet që mund t’iu prishin punë

Kujdes, jo çdo ushqim përshkruar ne një diete mund te jete i shëndetshëm prandaj disa duhen shmangur me patjetër.

Sa here fillojnë një diete bëjmë një liste me ushqimet qe duhen shmangur dhe ato qe duhen përdorur me tepër. Por ndonjëherë, pa e ditur bëjmë zgjedhje te gabuara. Disa produkte mund te jene te dëmshme.
Kosi
Mendojni shpesh se duke konsumuar vetëm një tas kos ne mbrëmje, bini ne gjumë me stomakun bosh? Kujdes, kjo gjë ndodh kur konsumoni kos natyral, ndërsa nëse kosi juaj përmban fruta apo përbërës te tjerë mund te jete plot yndyrna bimore. Duhen shmangur gjate dietave.
Drithërat
Thuajse te gjitha drithërat qe shiten neper supermarkete përmbajnë një sasi te konsiderueshme sheqeri. Edhe pse mund te kenë fibra këto ushqime nuk do ju ndihmojnë aspak te ruani linjat.
Lëngu i portokallit
Nuk duhet tepruar me lëngun e portokallit gjate një dite sepse shpesh ai sjell doza te mëdha sheqeri dhe është njësoj sikur te pini një pije kalorike te gazuar.
Sushit
Përveç peshkut sushit kane edhe orizin, për te mos folur pastaj për disa qe përmbajnë edhe majoneze apo djathë. E merrni vete me mend sasinë e yndyrës qe mund te konsumoni pa e ditur.
Sallatat
Jo te gjitha sallatat janë te mira për te mbajtur një diete. Sallata Cezar për shembull përmban mish pule, parmexhan, salca te ndryshme, etj.
Buka me fara
Farat e lulediellit apo te susamit nuk e bëjnë bukën me pak kalorike sidomos kur ajo është e bardhe.
Soja
Soja qe blejmë neper supermarkete është një ushqim industrial qe mund te sjelle edhe pasoja. Me mire shmangeni nga dieta juaj.
Brumërat me baze frutash
Mund t’iu duket çudi, por ndonjëherë keku me molle mund te jete po aq kalorik sesa një cope çokollate.
Share/Bookmark
       
   

Përdorimet alternative të çajit

 Përdorimet alternative të çajit

 

E shkëlqyer si pije, efikas si mënyrë natyrale për shtëpinë dhe shëndetin.

Përdorimi i tij ne shume mënyra e bën edhe me te veçante aleat i pastërtisë se shtëpisë dhe mirëqenies psikofizike, ku mund ta përdorni ne çdo moment te ditës. Ja përdorimet alternative, me shume apo me pak te njohura por shume efikase.
1- Mënyrë për pastruar tapetin
Te mirat e çajit janë te shumta dhe janë shume vlefshme edhe nen profilin e higjienës. Gjethet e aromatizuara te çajit janë shume te mira për te pastruar tapetin, është e mjaftueshme te shpërndani gjethet ne sipërfaqe lëreni për disa ore dhe me pas fshijeni.
2- Shkëlqyes për dysheme dhe mobilie druri ne ngjyre te erret
Çaji i zi është shume i mire për ti dhënë shkëlqim dyshemesë dhe mobilieve prej druri te erret. Fusni disa bustina çaj ne një ene me ujë te vaket me pas kalojeni ne sipërfaqet qe dëshironi me një cope te pambukte.
3- Aromatizues për duart
Nuk është shume e vështirë te largoni aromat e këqija nga duart nëse përdorni çajin si zgjidhje. Do t’u mjaftoje te fërkoni ne duar pak gjethe çaji për te larguar aromën e papëlqyeshme (peshk, hurdha etj).
4- Aromatizues për frigoriferin
Me bustinat e çajit do te jete një loje fëmijës te largoni aromat e këqija nga frigoriferi. Sistemoni disa bustina çaj dhe loja u be.
5- Kundër mykut për ambientet e shtëpisë
Perse te mos përdorni gjethet e çajit kundër mykut ne shtëpi? Mund ti lini ato ne cepa te ndryshëm te ambienteve te shtëpisë. Ose mund te krijoni qese te vogla aromatike për dollapët.
6- Antiiflamator
Çaji jeshil është i njohur për vlerat e shumta ne shëndet, ka një efekt te rëndësishëm anti inflamator dhe drenues.
7- Kundër puçrrave
Çaji jeshil është një nder aleatet me te mire për tu dobësuar dhe akoma me shume është i këshillueshëm për te eliminuar puçrrat e bezdisura. Përgatitni një çaj dhe aplikojeni me një pambuk ne fytyre, do te shihni rezultatet.
8- Mënyrë natyrale për flokët
Nëse çaji jeshil është perfekt për shëndetin e trupit çaji i zi është një mënyrë e mrekullueshme për te aktivizuar reflekset ne flokët natyral. Mjafton te përgatitni një çaj te zi dhe vaj bajamesh dhe flokët tuaj do te jene perfekt.
9- Mënyra natyrale për sytë
Edhe sytë mund te përfitojnë te mira nga vlerat e çajit. Aplikoni dy bustina çaj te mbushura me ujë te vaket ne sytë e fryre, qeska apo dhe kur keni konjunktivit ato do te zhduken si me magji.
10- Mënyrë natyrale kundër erës se gojës
Çaji është një përbërës shume i mire për përgatitjen e garë-garave kundër erës se gojës apo inflamacionit te gingivave. Përgatitni një çaj dhe shtoni gjethe menteje te njohura për te vlerat e tyre dhe mund te bëni garë-garë sa here te dëshironi.
Share/Bookmark
       
   

Shkencëtarët në Harvard zhvillojnë një stemë qelizore që vret kancerin

Shkencëtarët në Harvard zhvillojnë një stemë qelizore që vret kancerin

Në Harvard, një ekip shkencëtarësh kanë zhvilluar një mënyrë për të luftuar kancerin.

Shkencëtarët nga Harvardi kanë zhvilluar një mënyrë për të luftuar kancerin, e ajo është përmes qelizave burimore.

Duke përdorur qelizat burimore që janë projektuar posaçërisht për të nxjerrë toksina kancer-vrasëse, një grup i studiuesve kanë zhvilluar një formë të trajtimit që mund t'i synojë vetëm qelizat kanceroze pa i dëmtuar qelizat normale të shëndosha.

Independent raportoi të shtunën se qelizat burimore gjentikisht të inxhinjeruara dëshmuan se janë shumë efektive në minj sa që ekspertët tani besojnë se trajtimi mund të bëhet një përparim i madh në hulumtimin e kancerit.

Përderisa përdorimi i toksinave për të luftuar kancerin është mjaft i zakonshëm, shkencëtarët besojnë se ndërtimi i qelizave burimore nga ata jo vetëm që vendos llojin e duhur të toksinës, por nuk i dorëzohet efekteve nga vetë toksina.

Toksina gjithashtu është e sigurt për shëndetin e qelizave të njeriut me të cilat do të ketë kontakt. Dr.Khalid Shaw, i cili ishte udhëheqësi i ekipit të hulumtuesve tha: "Toksinat kancer-vrasëse janë përdorur me sukses të madh në disa lloje të kancerit të gjakut, por nuk punojnë aq mirë në tumore solide sepse kancerët nuk janë aq të arritshëm".

Në mënyrë që të merren mjaft toksina kancer-vrasëse në zonat e prekura por të paarritshme, ekipi kishte nevojë që të ndërtoj një sistem shpërndarës që do të mund të prodhonte toksinat por nuk do t'i dëmtonte qelizat, transmeton Lajmi.net.

Pasi që ekipi zhvilloi këtë formë të qelizës që mund t'i rezistojë toksinave të prodhuara, shkencëtarët së pari kirurgjikisht larguan pjesën më të madhe të tumorit para vendosjes së qelizave burimore në një qese në vendin e tumorit. Pasi që u vendosën, ato filluan punën për prodhimin e toksinave kancer-vrasëse.

Sipas BBC, trajtimi është duke marrë përgjigje ngazëllyese nga shumë studiues të qelizave burimore dhe trajtimeve të kancerit. 
Share/Bookmark
       
   

Dy zgjidhje natyrale kundër rënies së flokëve







Dy zgjidhje natyrale kundër rënies së flokëve

Stina e vjeshtës është ndër më problematiket për shkak të rënies së flokëve. Për parandalimin e një problematike të tillë vjen në ndihmë rozmarina e cila frenon dhe ngadalëson rënien e flokëve.

 Në një enë me ujë të ngrohtë lini për një orë disa gjethe rozmarinë, deri sa të lëshojnë lëng. Pasi të keni larë flokët me shampo, në fund shpëlajini flokët me lëngun e rozmarinës.

Një tjetër zgjidhje është përmes hithrës, e cila i forcon flokët dhe parandalon rënien e tyre. Disa gjethe hithrash vendosen në një enë prej afro dy litrash ujë të valuar, për rreth 20 minuta. Më tej kullojeni lëngun dhe lëreni të ftohet. Pasi ti keni larë flokët me shampo dhe balsam, shpëlarjen e fundit bëjeni me lëngun e hithrës. Një veprim të tillë përsëriteni një herë në javë.
Share/Bookmark
       
   

Shqiptarët ortodoks në Maqedoni

Shqiptarët ortodoks në Maqedoni janë dhimbja e gjallë, që mes tjerash rrëfejnë se si pranimi i fesë islame mes tjerash ruajti identitetin tonë kombëtar shqiptar!  Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Ju “lumtë” mediave në gjuhën shqipe!

Ju “lumtë” mediave në gjuhën shqipe! Vdiq shkrimtari dhe poeti i madh, z. Qerim Pllana, asnjë medium në gjuhën shqipe nuk e pa të udhës t’i shkruajë nja pesë rreshta për këtë kolos. Dreqi e marrtë, qenka aksidentuar gruaja e Daçiçit, duke i marr ca gërvishje të vogla prej këtij aksidentit, brufullueshëm shumë media po e japin si kryelajm këtë ngjarje. Fundja, nëse dikush është gëzuar për këtë ngjarje, le të thotë se është gëzuar dhe jo t’i bëhet kaq shumë nam një gruaje krimineli!

Burimi:Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Agresori në zemër me fytyrë të viktimës


Pasi kishte bërë krime të rënda në Kroaci, Bosnjë dhe Hercegovinë, si dhe së fundmi në Kosovë, Serbia u bombardua nga NATO-ja, ngaqë nuk kapërdiheshin më krimet e saja që kishin arritur kulmin, madje edhe oxhakun. Bombardimi qe një gjë e mirë, edhe pse në çdo bombardim kemi derdhje të gjakut, kur dihet mirëfilli se derdhja e gjakut është diçka e trishtueshme. Më vjen keq, por e kishin kërkuar, vetë e kishin krijuar një lebeti të tillë. Ndërsa më vjen keq, edhe për një gjë; Serbia nga të qenit agresor arriti të paraqitet përpara botës si viktimë e bombave të NATO-s, duke harruar se bombat ishin vetëm një spërkatje e tërë asaj që kishte bërë me dekada të tëra. Ajo si viktimë, tashmë po kërkon shumë në shkëmbim të asaj që i kishte ndodhur në vitin 1999. Fatkeqësisht, bota sikur e kuptoi njëmend si viktimë. E mikloi shumë këtë bushtër që kishte aktruar se ishte zbutur. Ajo fitoi liberalizmin e vizave përpara Kosovës, viktimë kjo e tmerrit të Serbisë. Ajo ka mundësi shpejt të bëhet edhe anëtare e BE-së, si rrjedhojë e pazarllëqeve që mund t’i bëjë me Kosovën, viktimën e saj, viktimë kjo që nuk po di të paraqitet sa duhet ashtu siç ishte në të vërtetë, krejt kjo si rrjedhojë e kapërthimit të krimit të brendshëm. Madje vendimi i fundit i UEFA-s për ta ndëshkuar edhe Shqipërinë pas ndeshjes së futbollit me Serbinë, dëshmoi edhe njëherë se Serbia është e përkdhelura e Evropës, krej kjo, si rrjedhojë e asaj që arriti ta luajë mirë rolin e viktimës pas vitit 1999, si dhe UEFA doli se nuk është vetëm organizatë që merret me punë të sportit, por ajo është edhe një fytyrë politike.

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Derisa këta servilët tanë andej e këndej kufinit i thejnë kambë e duer me shkue n'Beligrad

Derisa këta servilët tanë andej e këndej kufinit i thejnë kambë e duer me shkue n'Beligrad, Serbia vazhdimisht punon me i barazue krejt të zezat e saj me neve.

Ky vendimi i UEFA-s s'është kurrgja, në krahasim me punën e mundin që sistematikisht Serbia po e ban për me e barazue luftën e UÇK-së me gjenocidin e saj. Edhe po i dhezë, bile, sepse po perballen me fort do amatera knej.

Burimi:  Fisnik Ismaili

Share/Bookmark
       
   

Artur Zheji, që më duket se aktron një pijanec të papërmirësueshëm

Artur Zheji, që më duket se aktron një pijanec të papërmirësueshëm, gabon rëndë dhe i nënçmon thellë shqiptarët e Maqedonisë kur i bashkon në një thes islamizimin, injorancën dhe getoizimin. Artur Zhej, fillimisht më vjen keq se i drejtohem njërit që luan rolin e pijanecit, ju nuk e njihni fare realitetin në Maqedoni, ju flisni pikërisht ashtu siç flasin Llatasi, Milenko dhe qentë e tyre kundrejt neve. Alkoolizmi, kurvëria, kriminaliteti, gënjeshtra, koprracia, shthurja, bixhozi, cigarja, droga, vjedhja, tradhëtia, dalldia, idhujtarizmi, idiotizmi, radikalizmi, eksremizmi, analfabetizmi, dembelizmi, racizmi, shovinizmi janë të kundërta të islamizimit, madje ky udhërrëfim ofron edhe mënyra të qarta për parandalimin dhe luftimin e këtyre veseve shkatërruese për shoqërinë, madje që janë në përputhje të plotë me natyrën e njeriut. Islamizmin ju nuk e njihni, aq më tepër kur ju nuk i njihni fillimisht themelet e fesë islame, ngaqë aktroni një pijanec dhe në anën tjetër dërdëllisni për islamizimin. Ju këtë e urreni, ngaqë në gjirin e kësaj feje shpura juaj pa u pastruar mirë nuk mund të futet. Prandaj, mirësia e gjithë kësaj të keqe është të mos flisni për shqiptarët e Maqedonisë, ngase shihet se ju nuk flisni, por masturboni.

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

U tmerrova nga lajmi për sulmin ndaj Milot Hasimjës.

U tmerrova nga lajmi për sulmin ndaj Milot Hasimjës. Po tmerrohem kur po e shoh sa poshtë jemi duke ra si shoqni, ku çdo gjë po zhvlerësohet, e ma së shumti jeta e njeriut. E vetmja shpresë po mbetet te drejtësia, e cila as ajo, fatkeqësisht, nuk funksionon qysh duhet.

Gëzohem që nuk u ba më keq, Milot, edhe shërohu sa ma shpejtë, se na duhesh. Kemi shumë shumë punë për me e kfillë këtë shoqni.

Burimi: Fisnik Ismaili

Share/Bookmark
       
   

Nuk i mjaftoi një problem, janë mësuar me bollëk


Lexojmë se pas zgjedhjeve të qershorit të vitit 2010, Belgjika ka qenë pa qeveri përplot 535 ditë. Ky argument duket se po i sjell fllad politik shtetit pa pushtet të Kosovës, duke pohuar se nuk është tragjike të qenit pa qeveri, duke e marrë si shembull Belgjikën. Ndërsa qëllimisht harrohet fakti se Kosova në asnjë segment nuk mund të përputhet me Belgjikën. Le të bëhet njëherë Kosova si Belgjika, pastaj populli i saj le t’i shijojë edhe ditët e lumtura pa qeveri. Kosova më ngjanë me një familje të mbushur gjer në fyt me broxhe, kurse i zoti i shtëpisë duke mos qenë në gjendja ta durojë këtë kapërthim lebetitës, vendos të vetëvritet. Tanimë, edhe më tej problemet do të rriten. Borxhet sërish do të ngelin të pa kthyera dhe të kërkuara prej huadhënësve, si dhe dhimbja për të parin e shtëpisë do ta rëndojë edhe më tej çështjen në familje. Tani të merren me borxhet apo me dhimbjen për të parin e familjes?

Burimi: Iljasa Salihu

Share/Bookmark
       
   

Japonezi në futsall, gol për me t'kall



Një gol tejet i bukur në futsall është shënuar në ndeshjen e futsallit ndërmjet Japonisë dhe Guatemalës.
Yuki Murota arriti të rrëmbejë një top në mesin e fushës për të poshtëruar portierin me një veprim magjik duke i shënuar një gol fantastik.



Share/Bookmark
       
   
  •